BLADMUZIEK (25)
tweede kwartaal 2012
door Pieter Kuijper

Daar gaan we weer, voor de bijna laatste keer, met “witte dam op 47 tegenover zwarte schijf aan zet op 37”. Nogmaals type c: met slotschuif (32-37) van de zwarte motiefschijf. Zoals ik bij diagram A22 uit de vorige aflevering al aankondigde bekijken we deze keer het terugwerpen van de zwarte motiefschijf. De hoofdmoot van onze gespreksstof wordt gevormd door situaties waarin die schijf naar veld 41 of 43 doorbreekt c.q. reeds is doorgebroken en door wit (of in een zeldzaam geval door zwart letterlijk ‘uit eigen beweging’) naar 32 teruggegooid wordt; zodat uiteindelijk de witte dam, komend vanuit verre verten naar de 15-47 diagonaal, de wandelaar (32-37) nog net op tijd de voet kan dwars zetten. In de achterste alinea’s van dit verhaal komen een aantal bijzondere gevallen van terugwerpen aan de orde, elders op het bord of in een vroegere fase van het motiefspel; dan komt A22 in de herhaling, nu als dia 28. Bij het op de diagrammen ten voorbeeld gegeven materiaal is lang niet alles wat er blinkt goud. Het maken van kwaliteitswerk is een verheven ideaal en in zoverre de zucht naar esthetica lukken wil is dat mooi meegenomen; maar zo niet dan diende ik de lezer en mezelf tevreden te stellen met hetgeen mogelijk bleek. Bij het commentaar begin ik steeds met de vermelding van de bewegingspatronen van de motiefstukken vanuit de beginstand, eerst die van de zwarte schijf, daarna die van de witte dam.

c2a (41x32-37) - negen dia’s met terugworp door wit vanaf veld 41
Het gaat bij groep c2 telkens om motieven waarin schijf 41 achterwaarts in het gareel wordt teruggeworpen; in subsectie c2a is het de witspeler die deze behandeling uitvoert. Negen dia’s, met na afloop van die worp de schuif van de witte motiefdam naar de 15-47 diagonaal via diverse startbanen. Let wel, het lukt niet (althans het bleek voor mij te moeilijk) om te bewerken met de witte dam schuivend naar de 15-47 lijn vanaf de velden 11,30,40 en 44; en zoals bekend uit vorige edities is een flink aantal potentiële vertrekvelden regeltechnisch verboden terrein. Vandaar dat ik enkel de velden 1,2,6,25,34,35,39,45 en 50 voor de witte dam in de aanbieding heb.

1 2 3

- Dia 1 (K 3248) z (31-36-41x32-37) w 25xD3x18x1-29-47 schuivend vanaf veld 1 43-38(32x43), 49x38(40x49), 50-44(49x12), 38-32(27x20), 32x3(35x24), 3x18(31-36), 18x1(36-41), 42-37(41x32), 1-29 enz.
De witte dam heeft een voorgeschiedenis, na een rondje maaien geraakt ie bloot op het bord in slagpositie maar met het extra tempo komt zwart niet ver.
- Dia 2 (K 2644) z (16x27-31-36-41x32-37) w 20-15x4x2-24-37 schuivend vanaf veld 2 22-18(31x13), 24-20(16x27), 48-42(37x48), 47-41(36x47), 20-15(48x30), 35x24(47x20), 25x3(11-17), 15x4(27-31), 4x2(31-36), 3x26(36-41), 26-37(41x32), 2-24 enz. Een ingewikkeld motief waarin zwart met alle mach
t probeert er mee weg te komen, maar door de opofferingsgezindheid van een witte dam toch het loodje moet leggen. Wit gebruikt deze keer een dam om de doorbreker bij de lurven te grijpen en dat is een best wel zeldzaam fenomeen (zie ook de dia’s 20 en 26).

- Dia 3 (K 2884) z (36x27-32x41x32-37) w 50-45x5x6-33-47 schuivend vanaf veld 6 29-23(18x40), 27x7(2x11), 50-45(36x27), 45x5(27-32), 5x6(32x41), 42-37(41x32), 6-33 enz.
De zwarte motiefschijf plakt zich naar voren, voor een heen en weertje. Vergelijk diagram 11 waarin dezelfde kerncombinatie.

4 5 6

- Dia 4 (K 3252) z (19x28-32x41x32-37) w 21-16-11-6-1x25-20-37 schuivend vanaf veld 25 21-16(35x24), 32-28(23x12), 34x23(19x28), 16-11(45x34), 44-39(33x44), 49x7(1x12), 11-6(25-30), 6-1(28-32), 1x25(32x41), 42-37(41x32), 25-20 enz.
De witte schijf 21 maakt een lange luie wandeling naar het bij aanvang bezette promotieveld 1, daar aangekomen blijkt zwart zijn restmateriaal in positie te hebben gebracht voor een ultieme reddingspoging, het welbekende plakkertje.
- Dia 5 (K 3253) z (36-41x32-37) w 13x2x34-29-47 schuivend vanaf veld 34 17-11(15x24), 11-7(2x11), 38-33(39x8), 50x39(34x43), 13x2(24x13), 2x34(36-41), 42-37(41x32), 34-29 enz. De beginstand is niet om aan te zien en de ontleding heeft (afgezien van dat wit dam haalt op bezet veld) weinig om het lijf, kortom een pokkenprobleem; maar het schijnbaar onbereikbare doel is gerealiseerd: witte dam vanaf 34.
- Dia 6 (K 2621) z (16x27-32x41x32-37) w 15-10x8-2-11x35-24-47 schuivend vanaf veld 35 15-10(18x38), 10x8(33x22), 44x42(35x44), 50x39(30-34), 39x30(25x34), 8-2(34-40), 26-21(17x27), 2-11(27-32), 11x35(32x41), 42-37(41x32), 35-24 enz.
Met een plak + slag achterlangs wurmt wit zich naar schuifpromotie, het motief moet daarna heel secuur worden aangepakt.

7 8 9

- Dia 7 (K 3254) z (36-41x32-37) w 16-11x2x39-33-47 schuivend vanaf veld 39 20-14(15x44), 37-31(26x19), 16-11(21x43), 11x2(25x34), 2x39(36-41), 42-37(41x32), 39-33 enz.
In deze knappe stand heeft wit een houtje meer, maar geen andere weg naar winst (oordeelt ‘Flits’). Mooi meerslagwerk leidt naar een witte dam op het spectaculaire veld 39 enz. Goed werk, al zeg ik het zelf.
- Dia 8 (K 2629) z (31-36-41x32-37) w 35x2-7x23x45-29-47 schuivend vanaf veld 45 18-12(7x27), 28-23(19x28), 33x22(24x44), 35x2(27x18), 45-40(44x35), 2-7(31-36), 7x23(35-40), 23x45(36-41), 42-37(41x32), 45-29 enz.
Een nietszeggende verpakking, maar de witte dam krijgt een fijn klusje te klaren: een lekker achterloopje op 7 en dan na twee hapjes de terminale schuif naar veld 29, zwart rest de ontreddering.
- Dia 9 (K 3249) z (36-41x32-37) w 25x3x50-33-47 schuivend vanaf veld 50 19-13(32x43), 13x22(27x18), 16x27(31x22), 44-39(43x34), 29x40(18x20), 25x3(35x44), 3x50(36-41), 42-37(41x32), 50-33 enz.
Dit stukje logica behoeft nauwelijks toelichting. Sla na het tussenlopen op 13 vooral niet de verkeerde kant uit.

c2b (41x32-37) - drie dia’s met terugworp vanaf veld 41 op eigen initiatie van zwart

De zelf terugworp van zwart geschiedt altijd door middel van wat ik zou willen noemen een ‘achterplak bij gebrek aan beter’. Het in de probleemgeschiedenis vroegste voorbeeld van de achterplak (36-41) stamt al uit 1944. Ik geef je de cijferstand van een elegante compositie van Jan Scheijen, destijds gelanceerd in een uitgave met de ongrijpbare titel ‘De Nieuwe Japastibo’. Een 9x9 met witte schijven op 23,26,27,28,31,32,33,37,38 en zwarte op 9,11,12,16,17,18,20,24,30. Mooi standje, zeg nu zelf. Wit wint door 27-21(16x36),33-29(24x31),26x37(18x29),28-22(17x28),32x3 en nu dan de veelgeprezen achterplak (36-41). Hieronder drie nieuwkomers uit Hoorn; telkens dezelfde grap, steeds even anders verteld.

10 11 12

- Dia 10 (K 3284) z (18x36-41x32-37) w 39-34x3x6-33-47 schuivend vanaf veld 6 39-34(18x36), 34x3(36-41), 3x6(41x32),6-33 enz.
Er zijn tien bewerkingen bekend van het Scheijen motief uit het inleidende cijfervoorbeeld. Tot mijn verbazing en genoegen bleek dit klein maar fijn standje nog niet te bestaan.
- Dia 11 (K 3286) z (16x36-41x32-37) w 50-45x5-6-33-47 schuivend vanaf veld 6 29-23(18x40), 27x7(16x36), 50-45(2x11), 45x5(36-41), 5x6(41x32), 6-33 enz.
Weglopen in plaats van de achterplak heeft geen zin, de witte dam strijkt dan verwoestend neer op veld 32 met een fatale dreiging 32-16. De slagafwikkeling van dit probleem is vrijwel identiek aan die van dia 3.
- Dia 12 (K 3285) z (naar keuze 18x36-41x32-37 of 16x36-41x32-37) w 39-33x4x2x35-24-47 schuivend vanaf veld 35 23-19(24x13), 27-22(16x29), 39-33(18x36), 33x4(12x21), 4x2(36-41), 2x35(41x32), 35-24 enz.
Ik vind dit een lekker probleem, de beginstand snuift welriekend weg en de meerslagcombinatie, o.a. plakken met 39, is soepel. Op de tweede zet 17-11 levert niks positiefs op (oordeelt ‘Flits’). En die prikkelende witte dam op 2 doet de deur dicht.

c3a (43x32-37) - negen dia’s met terugworp door wit vanaf veld 43
Bij groep c3 zie je motieven waarin schijf 43 achterwaarts in het keurslijf genaaid wordt; in subsectie c3a fungeert de witspeler de behandelende dwingeland. Negen dia’s, met na afloop van de terugworp de schuif van de witte motiefdam naar de blokkadelijn 15-47 via allerhande aanvoerroutes. Ook hier slaagde ik niet steeds in mijn pogen er iets van te maken. Alleen de vertrekvelden 1,2,6,11,35,40 en 45 lukten; 7 en 44 bleken te weerbarstig en de rest heeft een bordje verboden toegang.

13 14 15

- Dia 13 (K 3291) z (36x27-32x43x32-37) w 45x14-9-4x1-29-47 schuivend vanaf veld 1 27-22(17x30), 45x14(36x27), 14-9(5-10), 9-4(27-32), 4x1(32x43), 42-38(43x32), 1-29 enz.
De inleiding is schraal, alles draait om het motiefspel, zwarts zoektocht naar de niet reddende plakker bezorgt de ambachtelijke oplosser een hoop speurwerk.
- Dia 14 (K 3251) z (30-34x43x32-37) w 15x4x2-24-47 schuivend vanaf veld 2 33-29(26x17), 29x9(4x13), 15x4(30-34), 4x2(34x43), 42-38(43x32), 2-24 enz. Ook deze kent een éénzets start. En wederom rest zwart weinig ander verweer dan de wanhoopsplakker.
- Dia 15 (K 2627) z (18x29-34x43x32-37) w 25x5x6-29-47 schuivend vanaf veld 6 33-28(22x13), 31-26(18x29), 26x19(14x23), 25x5(289-34), 5x6(34x43), 42-38(43x32), 6-33 enz.
Het slagspel is hier wat meer voldragen, qua motief vormt ie samen met zijn beide groepsgenoten een drie in de pan.

16 17 18

- Dia 16 (K 2776) z (17x39-43x32-37) w 25x3x11-33-47 schuivend vanaf veld 11 44-40(35x44), 27-22(17x39), 29-23(18x20), 25x3(36x27), 3x11(39-43), 42-38(43x32), 11-33 enz. Een vlotte slaginleiding brengt de witte motiefdam op het prijzenswaardige veld 11. De zwarte motiefschijf wordt eerst nog een pasje voorwaarts gejaagd voor de knoet erover gaat.
- Dia 17 (K 2636) z (34-39-43x32-37) w 25x3x19x35-24-47 schuivend vanaf veld 35 48-42(38x40), 50-44(40x49), 12-8(3x23), 28x10(49x13), 15x3(5x14), 3x19(34-39), 19x35(39-43), 42-38(43x32), 35-24 enz.
Je ziet een koddige beginzet en een op bezet veld gescoorde witte dam die zich slaandeweg naar veld 19 begeeft en daar verzeild raakt in een lichtvoetig motiefje dat sedert 1958 bekend is van het duo de Rooij en Scheijen maar dan met dam op 13 (er zijn trouwens ook een paar uitvoeringen bekend met de dam op 2).
- Dia 18 (K 3250) z (30-35x33-39-43x32-37) w 27x8x18-12-7-1x40-29-47 schuivend vanaf veld 40 29-23(18x29), 27x9(8-13), 9x18(30-35), 18-12(35x44), 43-39(44x33), 12-7(33-39), 7-1(29-34), 1x40(39-43), 42-38(43x32), 40-29 enz.
Weer eens een andersoortig stukje problematiek. Na wits aftrap is het vooral zwart die de lakens uitdeelt, maar met een rush naar veld 1 weet wit, geïnspireerd door de manoeuvres in dia 17, zwarts aanmeren in de remisehaven nog juist te beletten.

19 20 21

- Dia 19 (K 3221) z (25x43x32-37) w 15x4x1x45-29-47 schuivend vanaf veld 45 37-31(36x18), 33x13(9x18), 24-20(18-23), 20x9(4x13), 15x4(23-29), 4x1(29x40), 1x45(25x43), 42-38(43x32), 45-29 enz.
En ook hier speelt zwart weer de doe-het-zelver
- Dia 20 (K 3255) z (20-25x43x32-37) w 45x1-29-47 schuivend vanaf veld 1, wit damoffer (zie ook dia 2 hiervoor)
21-17(12x21), 16x27(31x22), 47-41(36x40), 45x1(22-28), 32x23(13-18), 23x12(2-8), 12x3(20-25), 3x20(25x43), 20-38(43x32), 1-29 enz.
En alweer een terugworp door een wit damoffer
- Dia 21 (K 3082) z (28-32x43x32-37) w 15x4x2-24-47 schuivend vanaf veld 2 31-27(19x28), 27x9(4x13), 15x4(28-32), 4x2(32x43), 42-38(43x32), 2-24 enz.
Appeltje eitje.

c3b (41x32-37) – drie dia’s met terugworp vanaf veld 43 op eigen initiatief van zwart
De achterplak bij gebrek aan beter blijkt ook te realiseren met (39-43). Ook hiermee beet Jan Scheijen het spits af (in 1957) maar een mini van Jan Pennings uit het clubblad ‘de ADG-er’ van maart 1978 is wel zo illustratief, een vijf om vijfje in cijfers: wit 28,31,32,33,38 tegen zwart 7,13,17,26,30. Men spele 28-22(26x39),22x2 en hup daar gaat ie (39-43). Ook van deze wending drie bewerkingen uit Hoorn, dia 24 is een bejaard knarretje.

22 23 24

- Dia 22 (K 3450) z (17x37x39-43x32-37) w 28x10-4x35-24-47 schuivend vanaf veld 35 30-24(19x30), 26-21(17x37), 28x10(37x39), 10-4(39-43), 4x35(43x32), 35-24 enz.
- Dia 23 (K 3290) z (26x39-43x32-37) w 15-10-4x1-29-47 schuivend vanaf veld 1 41-37(25x23), 37x8(2x13), 15-10(13-19), 24x31(26x39), 10-4(39-43), 4x1(43x32), 1-29 enz.
- Dia 24 (K 2254) z (26x39-43x32-37) w 32x5x6-33-47 schuivend vanaf veld 6 33-28(39x50), 48-43(50x22), 27x7(16x36), 37-31(26x39), 46x37(2x11), 37-31(36x27), 32x5(39-43), 5x6(43x32), 6-33 enz.
Deze is al eerder gepubliceerd, in Het Parool van 6 april 1985

een staartje van drie dia’s
Tussen mijn oude spullen vond ik nog wat voor het grote publiek onbekende zaken die het aanzien en vertonen waard zijn. Vandaar een paar bonusplaatjes.

25 26 27

- Dia 25 (K 2635) z (16x36-41x32-37) w35-30-25x5x1-29-47 schuivend vanaf veld 1 35-30(24x22), 27x7(16x36), 30-25(2x11), 25x5(9-14), 5x1(36-41), 42-37(41x32), 1-29 enz. De witte schijf had op het bijoplossingsgevoelige veld 34 nog iets mooier gestaan, maar dat doet niets af aan het lekkere loopje naar 25. Geen heel bijzondere constructie maar prettig om te ondergaan.
- Dia 26 (K 2875) z (33x22-27x38-43x32-37) w 35x24x2-24-47 schuivend vanaf veld 2 27-21(26x17), 22x11(33x22), 11-7(1x12), 40-34(39x30), 35x24(12-18), 6-1(22-27), 1x10(27x38), 10-15(13-19), 24x2(38-43), 15-38(43x32), 2-24 enz.
Terugworp vanaf 43 met een dam via een uiterst verrassende afwikkeling.
- Dia 27 (K 3293) z (19-23x43x32-37) w 30-25x3x32x2-24-47 schuivend vanaf veld 2 27-22(18x16), 30-25(36x27), 25x3(19-23), 3x32(16-21), 32x2(23x43), 42-38(43x32), 2-24 enz.
Zwart doet een tweetrapspoging om de overkant te bereiken.

C4 andere terugworpen qua tijd (a), qua plaats (b) of beide (ook b)
En dan nu de sectie ‘terugworpen met een extraatje’.

C4a drie dia’s met terugworp vanaf 41 of 43 tijdens de motieffase

28 29 30

- Dia 28 (K 3046) z (27x36-41x32-37) w 35x4x15-42x15-47 schuivend vanaf veld 15 34-29(23x34), 40-34(28x30), 35x4(27x36), 4x15 *(36-41), 42-37(41x32), 15-42(14-20), 42x15 enz.
Daar is ie dan weer, A24 uit de vorige rubriek. Het is een buitenbeentje, want na het terugwerpen is de koek niet direct op maar krijg je een hapje toe, namelijk het motief Bernard Kramer dat in het eerste kwartaal sub A zo lovend werd aangesneden.
- Dia 29 (K 2788) z (26-31x42x31-37) w 45x5x6-1x29-47 slaand vanaf veld 1 49-44(23x34), 33-39(34x23), 38-32(27x38), 38-43(38x40), 45x5(26-31), 5x6(31x42), 41-37(42x31), 6-1(18-23), 1x29 enz.
Ook in dit ding geschiedt het teruggooien op het moment dat de zwarte motiefschijf zich nog niet tot de laatste der Mohikanen heeft opgeworpen, er rest nog wat naspel van het type dat in Bladmuziek 11 en 21 (zie de dia’s 118 en D1) werd besproken. Zwart kan na wits promotie op veld 1 ook direct naar 36 vluchten maar in dat geval wordt ie achter de lange lijn ingeblikt.
- Dia 30 (K3292) z (24x33-39x28-32x41x32-37) w 35x15-10-5x7-2x19-47 slaand vanaf veld 2 44-40(23x12), 40x29(24x33), 35x15(33-39), 38-33(39x28), 15-10(12-18), 10-5(28-32), 5x7(32x41), 42-37(41x32), 7-2(13-19), 2x24 enz.
Twee terugworpen, waarvan de eerste keer niet vanaf 41 of 43 en terwijl het motief nog volop gaande is, het heeft wel wat.

C4b twee dia’s met terugworp niet vanaf 41 of 43 en één idem tijdens de motieffase

31 32 33

- Dia 31 (K 2176) z (26x37x28-32-37) w 6-1-29-47 schuivend vanaf veld 1, terugworp van schijf 37 18-13(9x38), 49-44(11x22), 12-7(1x12), 44-40(35x44), 50x8(3x12), 42x13(31x42), 47x38(12-18), 13x22(21-27), 22x31(26x37), 38-32(37x28), 6-1(28-32), 1-29 enz.
- Dia 32 (K 2638) z (28x26x37x28-32-37) w 50x6-1-29-47 schuivend vanaf veld 1, terugworp van schijf 37 37-31(26x28), 49-43(39x37), 36-31(35x44), 50x6(37-42), 47x38(26x37), 38-32(37x28), 6-1(28-32), 1-29 enz.
- Dia 33 (K 2622) z ((31-36x27-32-37) w 25x1-23x1-29-47 schuivend vanaf veld 1, terugworp van schijf 36 21-16(34x43), 49x38(40x49), 47-41(36x47), 38-33(47x20), 25x1(35x13), 32-27(49x21), 16x9(4x13), 15x4(31-36), 4x31(36x27), 1-23(2-7), 23x1(27-32), 1-29 enz.

In de komende zomereditie worden de ontknopingen en de uitslag van ons ‘Oplosfestival’ (zie winter 2011) bekend gemaakt; dan dus geen wD47/z37 gedoe. Daarna gaan we verder op weg naar het naderende einde.