BLADMUZIEK (24)
eerste kwartaal 2012
door Pieter Kuijper

Inleiding.
Met een verse aflevering propvol bewerkingen op het thema “witte dam op 47 tegenover zwarte schijf aan zet op 37”.
gaan we het nieuwe jaar in. Deze keer toon ik motiefspel (direct volgend op het combinatiespel is zwart aan schuif gekomen) met enkel en alleen schuifzetten van zwart, als laatste 32-37; maar de witte dam krijgt onderweg met een slagbeurt te maken. En juist vanwege die slag heeft zwart de mogelijkheid om het hoogste ideaal, de lange lijn, te bereiken. Je krijgt vandaag dus (behoudens hier en daar een ondeugend uitstapje) enkel en alleen problemen voorgeschoteld die uitlopen op een motiefje van één wit stuk (in de regel al een dam) tegen twee en in een zeldzaam geval drie of zelfs vier zwarte schijven.
In Bladmuziek 22 van het vierde kwartaal vorig jaar gaf ik op de diagrammen 33,34 en 35 al vast voorproefjes van die modus. Op de eerste drie plaatjes van deze rubriek herhaal ik ze even als abc’tje om het geheugen op te frissen.

a b c

Wat betreft de beide eerste diagrammen: de ons themamotief bekronende zwarte schuifzet 32-37 leeft in onmin met een witte dam op 42, en zijn voorlaatste schuif 27-32 of 28-32 staat op gespannen voet met een witte dam op de lange lijn. De vijand moet in beide gevallen eerst van de baan worden gejaagd.
- Dia a (K 1231)
45-40(39x50), 20-14(9x20), 28-23(50x47), 23x3(16x27), 3x25(47x33), 40-34(29x40), 15-10(5x14), 25x19(2-8), 19x2 *(2-8), 19x2(27-32), 2-24(32-37), 24-47 *finale: D19/2,27 (in TD vroegst bekende bewerking: Jaap Bus-1966) Deze laat een ontgrendeling van de hoofdlijn zien: eerst dient die witte dam van veld 19 te worden verdreven en daar wil zwart met genoegen een offerhoutje tegenaan gooien. - Dia b (K 1337)
44-39(33x35), 34-29(36x47), 29-23(47x20), 50-44(35x24), 44-40(45x34), 43-38(32x43), 48x10(5x14), 23-19(14x23), 25x1
*(23-28), 1-29(28-32), 29-42(15-20), 42x15(32-37), 15-47
*motief: D1/15,23 (in TD vroegst bekende bewerking: Nol Beemer-1945)
Het vergt een verdubbelde inspanning op veld 14 ontruimd te krijgen. Hier jaagt zwart om zijn leven te rekken een storende witte dam uit de weg vanaf veld 42. - Dia c (K 1608)
13-9(4x13), 19x8(2x13), 14-10(5x14), 24-19(14x32), 15-10(28x39), 10-5(35x24), 5x33 *(22-27), 33x6(27-32), 6-33(32-37), 33-47
*motief: D33/11,22 (in TD geen bewerking bekend, is deze PK-2010 dus de eerste?)
Maar in dit exemplaar gaat het er wezenlijk anders aan toe: zwart profiteert van de omstandigheid dat er voor wit na diens laatste actie een naslag resteert en benut de gelegenheid om zich a tempo naar de hoofdlijn te begeven; daartoe doet de voorste zwarte schijf een pasje uit de baan van het schot, en verwijst zo de goalgetter naar het achterveld. Daarenboven beschikt zwart beschikt over een alternatief, de milde doodssnik *(22-28).

Demonstratiemateriaal
De afdeling demo’s is geknipt in twee brokken.
Subsectie A laat acht trio’s zien; in de eerste vijf wordt de witte dam van de lange lijn verdreven (ontgrendeling), zoals in het typeprobleem a, bij de andere drie wordt de witte dam van veld 42 verjaagd, zoals in het typeprobleem b.
Telkens maakt zwart gebruik van een schijfoffer om zijn doel te bereiken, de (zij het kansloze) weg naar het beloofde land.
Subsectie B toont vier trio’s waarin zwart door het prijsgeven van een bedreigde schijf de gelegenheid krijgt vrij tempo te verzilveren om zich voorwaarts te begeven, conform het typeprobleem c.

Demo’s subsectie A
setje 1, witte dam tegen twee zwarte schijven
Als resultaat van het slagspel is de witte dam op de lange lijn terecht gekomen; uit de weg naar elders met dat ding!

A1 A2 A3

- Dia A1 (K 3225)
48-42(39x37), 16-11(33x35), 11x2(32x43), 34-30(35x24), 2x28 *(6-11), 28x6(27-32), 6-33(32-37), 33-47
*finale: D28/6,27 (in TD vroegst bekende bewerking: Jan Scheijen-1965).
De dam wordt hier uit de weg gezogen door (6-11). Een rommeltje ten gevolge van wits eerste zet, maar het maakt natuurlijk geen fluit uit hoe zwart slaat.
- Dia A2 (K 3226)
11-7(2x22), 21-17(22x11), 16x7(1x12), 42-38(33x42), 24x22(18x27), 47x38(36x47), 20-14(47x49), 14x5(49x32), 2x19 *(3-8), 19x2(27-32), 2-24(32-37), 24-47
*finale: D19/3,27 (in TD vroegst bekende bewerking: Jaap Bus-1966).
En hier verzorgt (3-8) de ontgrendeling. In plaats van 49x32 kan zwart op zijn achtste zet ook naar 38 slaan, waarna de witte dam op 26 belandt en zwart weinig zinvols meer rest dan harakiri.
- Dia A3 (K 3227)
42-37(31x42), 47x38(36x47), 23-19(14x43), 48x8(3x23), 46-41(47x36), 17-12(7x18), 22x4(36x9), 2x45(16x27), 45-23 *(2-7), 23x1(27-32), 1-29(32-37), 29-47
*finale: D23/2,27 (in TD vroegst bekende bewerking: Jaap Bus-1965, is een cut uit Louis Raphaël-1912).
Deblokkering via (2-7). Weliswaar vindt de entree van de witte dam op de lange lijn plaats door een schuifzet, maar 45-23 gebeurt voorafgaand aan het motiefspel (d.w.z. zwarts eerste vrije schuif) en wordt dus (theoretisch)
aan de slagspel fase toegerekend; een grensgeval. Indien zwart op zijn zevende zet naar 22 of 18 wil slaan strijkt de witte dam in twee etappes neer op veld 45, eventueel met harakiri (2-7) als laatste scherpe snik.
Dit probleem is zo goed als een kloon van een PK publicatie in het Nederlands Dagblad van 15 juli 2006, K 1434.

setje 2, witte dam tegen twee zwarte schijven
Direct na het slagspel kreeg de witte dam de kans om naar de lange lijn te schuiven; vort er mee vindt zwart, ophoepelen!

A4 A5 A6

- Dia A4 (K 3244)
44-40(18x38), 39-33(38x20), 25x3(35x44), 28-22(17x28), 3x50 *(21-27), 50-28(7-11), 28x6(27-32), 6-33(32-37), 33-47
*motief: D50/7,21 (in TD vroegst bekende bewerking: Jan Scheijen-1946).
Pasje vooruit + deblokkering door (7-11). Dat zwart er goed aan doet om inhalig te wezen en dus eerst naar 38 slaat, spreekt voor zich.
- Dia A5 (K 1798)
21-17(40x38), 17x19(33x44), 37-32(28x46), 19-14(46x10), 15x13(18x9), 48-42(38x47), 20-15(47x20), 25x3(35x24),
15-10(5x14), 10x50 *(22-27), 50-28(6-11), 28x6(27-32), 6-33(32-37), 33-47
*motief: D50/6,22 (in TD vroegst bekende bewerking: Jan Scheijen-1950).
Pasje opzij en dan ontgrendelen door (6-11). Deze maakte ik al heel lang geleden in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Geen topper, maar nu krijgt ie toch zijn kans.
- Dia A6 (K 3228)
27-21(18x47), 32-27(23x32), 21-16(32x21), 16x18(13x22), 33-28(22x33), 38x20(47x40), 35x4(15x24), 4x45 *(21-27),
45-23(1-7), 23x1(27-32), 1-29(32-37), 29-47
*motief: D45/1,21 (in TD vroegst bekende bewerking: Henk van Alphen-1983).
Pasje voorwaarts en dan vrij baan door (1-7). Misschien kan de zwarte van 1 ook op 2, maar in dat geval krijg je als je begint met 22-17 ook goeie kansen.
Hoewel het slagsysteem van de combinatie (38x20,47x40,20x enz.) nogal alledaags is komt het hier toch wel erg netjes uit de verf.

setje 3, witte dam tegen drie of meer zwarte schijven
Motiefspel met zwart(e) schijfoffer(s) voorafgaand aan de ontruiming van de lange lijn. Wegwezen, eenmaal, andermaal!

A7 A8 A9

- Dia A7 (K 3229)
47-42(36x49), 26-21(17x37), 20-14(35x33), 14x3(49x21), 3x18 *(16-21), 18x1(21-27), 1-23(2-7), 23x1(27-32), 1-29(32-37), 29-47
*motief: D18/2,7,16 (in TD vroegst bekende bewerking: Jan Scheijen-1965).
Twee pasjes vooruit + lange lijn vrijmaken (2-7). Het maakt voor zwart niet uit hoe ie op zijn tweede zet slaat, dus kies ik bij de digitale afdraai voor het meest genotvolle meerslageffect.
- Dia A8 (K 3241)
36-31(29x49), 50-44(49x18), 32-28(22x42), 31x4(42x31), 4x36 *(17-22), 36x1(21-27), 1-23(2-7), 23x1(27-32), 1-29(32-37), 29-47
*motief: D36/2,12,17,21 (in TD vroegst bekende bewerking: NN-1967).
Dubbeloffer, pasje vooruit en weg die lastpak via (2-7). Het motief lukt trouwens ook (en al eerder in de damhistorie) met zwarts 12 op 7 (Jan Scheijen-1956) of met wits dam op 31
(Cees van der Kuilen-1956 met zwarte schijf 7 en Leen de Rooij-1989 met zwarte schijf 12).
- Dia A9 (K 3242)
34-29(14x43), 29x18(13x42), 24x4(16x27), 3x35(12x21), 25-9 *(8-13), 9x1(21-27), 1-23(2-7), 23x1(27-32), 1-29(32-37), 29-47
*motief: D9/2,7,8,21 (in TD geen bewerking bekend, is deze PK-2010/12 dus de eerste?).
Dubbeloffer met de opmerkelijke dwangslag van de witte dam naar veld 1, dan pasje vooruit en (2-7) voor de vrije doorloop over de lange lijn. Het motief is niet zo nieuw als ik hier pretendeer,
want met de witte dam op 4 in plaats van 9 is het al bekend sinds 1956 (Cees van der Kuilen). Zelf maakte ik tot mijn schande in 1974 een misbaksel met de zwarte schijf 8 op 3 (dat wint niet!),
een kwaad waarin meer dan een handvol collega’s mij meenden te moeten volgen, foei toch! Maar met deze rehabilitatie slaat Hoorn toch geen gek figuur.

Setje 4, witte schijf tegen twee zwarte schijven, motief Raphaël 1912
De Franse damheld Louis Raphaël, je kent hem wel van zijn ‘coup’, bedacht in het begin van de vorige eeuw een vermaarde motiefstand, hij plaatste een witte schijf op 6 en twee zwarte schijven op 2 en 16.
Met zwart aan zet is de loop der dingen zo: (16-21),6-1(21-27),1-23(2-7),23x1(27-32),1-29(32-37),29-47. Dat plaatje van Raphaël is een zeer handzaam frame gebleken voor massaproductie, er werden enige honderden problemen bij bedacht.
Ook de diverse stadia van het standje in ontwikkeling (na 6-1, na 1-23 en na 1-29) werden veelvuldig bewerkt. Het motief leent zich trouwens niet alleen voor castratie, je kunt het ook uitbouwen, zoals straks in setje 5 zal blijken.
Let op: wit vangt zijn motiefgeschuif aan op embryonale wijze, nog als schijf.

A10 A11 A12

- Dia A10 (K 1833)
22-18(13x22), 44-39(35x44), 31-27(22x42), 47x38(24x35), 15x13(9x18), 36-31(26x37), 38-32(37x28), 33x13(44x33),
13-9(4x14), 45-40(35x44), 50x6 *(16-21), 6-1(21-27), 1-23(2-7), 23x1(27-32), 1-29(32-37), 29-47
*motief: 6/2,16 (in TD vroegst bekende bewerking: Louis Raphaël-1912).
Een naakte Raphaël, die eerder te bezichtigen was in Elseviers Weekblad van 25 september 1965. Een prettige stand, dat wel, maar de afwikkeling kent geen hoogtepunten.
- Dia A11 (K 1893)
29-23(18x49), 27x18(36x16), 39-33(28x30), 35x4(13x22), 3x27(49x21), 26x6 *(16-21), 6-1(21-27), 1-23(2-7), 23x1(27-32),
1-29(32-37), 29-47
*motief: 6/2,16 (in TD vroegst bekende bewerking: Louis Raphaël-1912).
Opnieuw een blote Raphaël van mijn hand, ook weer eerder in Elseviers Weekblad, en wel op 22 juni 1968. In deze valt wat meer spektakel te beleven (o.a. het feit dat motiefschijf 16 wordt gebracht), een lekker ding dus.
- Dia A12 (K 1339)
37-32(35x24), 32x23(18x29), 27x7(36x16), 15-10(1x21), 10x30(16x7), 30-24(29x20), 25x1 *(21-27), 1-23(2-7), 23x1(21-27), 1-23(2-7), 23x1(27-32), 1-29(32-37), 29-47
*motief: D1/2,21 (in TD vroegst bekende bewerking: Jan Scheijen-1956, dit is een cut uit Louis Raphaël-1912)
Deze Raphaël castraat stond in De Problemist van oktober 2005. Fraai dat en hoe er een witte dam terecht komt op het bij aanvang bezette veld 1; ik wist niet beter dan een goed geslaagd en fris ei te hebben gelegd maar dat
viel onwelriekend tegen, het slagidee bleek al lang bekend uit ondermeer de werken van Jan Pennings (Damweelde december 1966). O.k., het mag dan misschien niet mijn feestje zijn, een mooie publieksvoorstelling is het wel.
Setje 5, witte schijf tegen twee zwarte schijven, Raphaël vervolg
Hoewel uitbreiding van het Raphaël motief, gezien het slagwerk dat er bij komt kijken, in feite pas in een volgende aflevering aan de beurt hoort te komen, pak ik de bespreking er van nu al mee; dat scheelt straks weer plek.
We treden dus even buiten de oevers, maar dat levert geen nat pak op.



A13 A14 A15

- Dia A13 (K 1787)
44-40(33x35), 37-32(20x40), 32x3(35x24), 15-10(5x14), 3x45 *(7-12), 18x7(1x12), 27-21(12x32), 31-27(32x21), 26x6(16-21), 6-1(21-27), 1-23(2-7), 23x1(27-32), 1-29(32-37), 29-47
*motief: 21,26,27,31,D45/1,2,7,11,16 (in TD vroegst bekende bewerking: NN-1967)
Een met minimale middelen uitgebouwde Raphaël. Dit geval is een oud PK barrel dat al minstens 40 jaar in een verdomhoekje lag weg te creperen en nu als joker ingezet wordt. Van voor 1970 maar bepaald geen vintage.
Die ‘aanbreiding’, dat moest mooier kunnen.
- Dia A14 (K 1927)
44-40(35x33), 20-14(37x39), 14x5(32x43), 5x18 *(7-12), 18x7(1x12), 27-21(12x32), 31-27(32x21), 26x6(16-21), 6-1(21-27), 1-23(2-7), 23x1(27-32), 1-29(32-37), 29-47
*motief: 21,26,27,31,D18/1,2,7,11,16 (in TD geen bewerking bekend, is deze PK-1971 dus de eerste?)
Nog een aangebreide Raphaël, hij stond ooit in Elseviers Weekblad van 13 november 1971, wat is dat toch met R, EW en PK? Gaaf: op zo’n middenveld, los van de bordrand, staat die witte dam toch een heel stuk pittoresker.
En “merck toch hoe sterck”: in plaats van 5x18 is 5x23? buitengewoon rampzalig. Niet onbegrijpelijk dat ik na de vinding en publicatie van deze kruidige zetting zijn inferieure zielsverwant A 13 liet voor wat ie was.
- Dia A15 (K 3235)
27-22(14x41), 36x47(17x30), 40-35(36x27), 35x4 *(26-31), 37x26(27-32), 4-27(32x21), 26x6(16-21), 6-1(21-27), 1-23(2-7), 23x1(27-32), 1-29(32-37), 29-47
*motief: 37,D4/2,11,16,26,27 (in TD vroegst bekende bewerking: PK-1969)
Die ouwe proto van mij uit 1969 (K 1903, TD 35348) was ook niet met een kaal penseel geschilderd, maar liever toon ik vandaag deze recentere aankleding van een weer even andere Raphaël verpakking.

setje 6, witte dam op 42 tegen twee zwarte schijven op 14 en 32, motief Kramer 1936
Opheffing van de voorversperring, verdrijving van de witte dam van veld 42, daarover gaat het in het tweede deel van blok A.
De Fries Bernard Kramer (1891-1955) wordt gememoreerd op bladzijde 16 in de Index van de Nederlandse damproblemisten;
je komt zijn naam frequent tegen als het om motiefvondsten gaat, en nu staat hij in het zonnetje met een standje uit 1936: witte dam op 42 tegen zwarte schijven op 14 en 32, zwart aan zet offert 14 voor de goede zaak
want naar 19 helpt geen biet vanwege de ruggenprik 42-15. Dit motief laat zich verdiepen met allerlei voorspel, waarvan voorbeelden op A17 en A18.
Je kunt, saaier maar enfin, 14 ook op 15 kwijt, zie setje 7; dat deed, zegt de digitale info, in 1947 Aart de Zwart voor het eerst.

A16 A17 A18

- Dia A16 (K 3230)
27-22(16x40), 37-31(12x21), 33-29(26x37), 39-33(23x32), 22-18(13x22), 33-29(24x33), 15x2(35x24), 2x42 *(14-20), 42x15(32-37), 15-47
*motief: D42/14,32 (in TD vroegst bekende bewerking: Bernard Kramer-1936)
Een rechtstreekse Kramer. Snuffelen in de bron leverde een pover aantal treffers op, slechts zes stuks. Met de actuele aanwinst A16 wordt, zo vind ik althans, aan die beperkte voorraad een primus inter pares toegevoegd.
Een beste.
- Dia A17 (K 2624)
40-34(30x48), 37-31(36x38), 42x4(23x32), 47-42(48x37), 26-21(16x27), 4x42
*motief: D42/14,32 (in TD vroegst bekende bewerking: Bernard Kramer-1936)
Weer een kant en klare Kramer, dit keer met gebruikmaking van het grappige dwangtechniekje 47-42. Een prettig werkstukje, waarin ja je ziet het goed de zwarte schijf 14 ook op 15 kan;
het Bladmuziek publiek kreeg het al eerder te zien op de website, in de editie van 2009 derde kwartaal, dia 111.
- Dia A18 (K 2243)
29-24(37x48), 33-29(30x19), 34-30(35x42), 47x38(45x34), 39x30(48x50), 38-33(25x34), 26-21(50x28), 21x3(36x27),
16-11(6x17), 2x4 *(22-28), 4-15(28-32), 15-42(14-20), 42x15(32-37), 15-47
*motief: D4/14,22 (in TD vroegst bekende bewerking: Cor Kaan-1942)
Je kunt Kramer dus uitbouwen met een stelletje elementaire schuifzetten. Cor Kaan deed het zo in 1942 en hij kreeg meer dan 80 navolgers; de verdieping verdrong het fundament uit de belangstelling.
Mijn lang niet malse probleem hier stond in februari 1985 in De Problemist als deelnemer aan de compositiewedstrijd 1984 van de Kring voor Damproblematiek.

setje 7, witte dam op 42 tegen twee zwarte schijven op 15 en 32, motief Kramer 1936 vervolg: variatie De Zwart-1947
Na de vorige drie met de originele Kramerschijf nu een setje met de offerschijf à la De Zwart op 15.

A19 A20 A21

- Dia A19 (K 2630)
23-19(14x43), 49x47(37x46), 47-41(46x37), 15-10(4x15), 13x4(22x13), 4x42 *(15-20), 42x15(32-37), 15-47
*motief: D42/15,32 (in TD vroegst bekende bewerking: Aart de Zwart-1947)
Kramer/De Zwart is hier panklaar opgediend, zonder enige polonaise aan het lijf.
- Dia A20 (K 2625)
25-20(14x25), 34-30(25x45), 44-40(45x34), 39x19(28x48), 19x28(22x42), 31x4(22x31), 36x27(21x32), 47-42(48x37),
26-21(16x27), 2x42 *(15-20), 42x15(32-37), 15-47
*motief: D42/15,32 (in TD vroegst bekende bewerking: Aart de Zwart-1947)
En weer een kant en klare, net als in A 17 wordt gebruik de dwang 47-42 gebezigd; in een van de volgende Blmzk afleveringen krijg je een nog slimmere versie er van te zien, waarmee ik in 2005 in De Problemist mijn
toepassingsdebuut maakte (K 1321). Deze natuurlijk aandoende stelling stond al in Het Parool van 11 april 2009 en leek me een tweede opvoering meer dan waard.
- Dia A21 (K 2939)
49-44(36x47), 16-11(47x49), 11x13(18x9), 39-33(28x39), 48-43(49x20), 15x3(35x24), 3x13 *(22-28), 13-24(28-32),
24-42(15-20), 42x15(32-37), 15-47
*motief: D13/15,22 (in TD vroegst bekende bewerking: Leen de Rooij-1992)
Er een paar schuifzetten aan plakken blijkt een sinecure. Verrassend genoeg is deze geniepige manier van Leen nog tamelijk vers en nauwelijks nagevolgd. Vroeg je je soms af: ‘kan ik deze A21 niet ergens van kennen?’,
dan inderdaad kan dat kloppen; in de Verenigde Noord-Hollandse Dagbladen van 3 april 2010 was ie eerder te zien.

setje 8, witte dam op 42 tegen twee zwarte schijven op 14 dan wel 15 en 32, Kramer/De Zwart vervolg
Nogmaals druis ik even in tegen het protocol. Je ziet een triootje uitbreidingen van Kramer resp. De Zwart, waarin tijdens het motiefspel meermaals geslagen wordt, niet alleen door wit maar ook zwart komt aan slag; en dat
soort gebeurtenissen zou eigenlijk pas in een volgend chapiter aan de beurt mogen komen. Maar, zoals ik zojuist bij het ook zo stoute setje 5 al stelde: nu buiten de pot druppelen scheelt later weer wat ruimte in de blaas.

A22 A23 A24

- Dia A22 (K 3046)
34-29(23x34), 40-34(28x30), 35x4(27x36), 4x15 *(36-41), 42-37(41x32), 15-42(14-20), 42x15(32-37), 15-47
*motief: 32,D15/14,36 (in TD geen bewerking bekend, is deze PK-2010/12 dus de eerste?)
Je ziet een elementair Kramertje voorafgegaan door een terugworp, en daarmee tamboert dit exemplaar voor de muziek uit: aan zulk terugwerpen besteed ik de volgende keer een heel hoofdstuk. Zwarts 14 mag op 15
(op zijn De Zwarts) want in dat geval levert 35-30, 30-24 enz. net geen bijoplossing op.
- Dia A23 (K 2291)
27-22(26x39), 47-42(18x27), 32x21(16x27), 28-23(19x28), 30x8(2x13), 40-34(39x30), 35x4 *(27-32), 4x33(32x43),
42-38(43x32), 33-42(14-20), 42x15(32-37), 15-47.
*motief: 38,42,D4/13,14,27,28 (in TD geen bewerking bekend, is deze PK-1985 dus een eersteling?)
Uit zucht naar spektakel speelt de machine het motief af beginnend met de plakker (27-32), wie de voorkeur geeft aan noodsprong (28-32) bereikt hetzelfde Kramer-resultaat maar dan via links. Deze is al een oudje,
hij werd op 18 mei 1985 geplaatst in Damnieuws Oostelijk West-Friesland; in de beginstand heeft zwart zat compensatie voor het houtje achterstand.
- Dia A24 (K 3245)
27-21(26x48), 16-11(48x13), 11x2(19x28), 2x22 *(10-15), 22x4(25-30), 4-18(14-19), 29-24(20x29), 18x25(19-23),
25-34(23-28), 34-29(28-32), 29-42(15-20), 42x15(32-37), 15-47.
*motief: 29,D22/9,10,14,20,25 (in TD geen bewerking bekend, is deze PK-2010/2012 dus de eerste?)
Ik moet niet dikker doen dan ik ben, alleen de toevoeging van de eerste motiefzet is een bijdrage uit Hoorn. De stand daarna: 29,D4/14,15,20,25 is volgens de Turbo Dambase al op een gezegende leeftijd,
voor het eerst bewerkt door Jan Scheijen-1964.

Demo’s subsectie B
En dan zijn we nu toe aan de subgroep met B diagrammen, waarin zwart op reis naar de overkant vrijgekomen tempo uitbuit .
Vier setjes (9-12), de eerste twee zijn van de basale aanpak, de beide andere gaan op de meer complexe toer.

setje 9, witte dam tegen twee zwarte schijven: de held trekt frontaal ten aanval

B25 B26 B27

- Dia B25 (K 3232)
50-45(27x36), 37-31(36x27), 38-32(27x40), 42-38(34x32), 45x3(28x39), 3x34 *(22-28), 34x1(28-32), 1-29(32-37), 29-47
*finale: D34/7,22 (in TD vroegst bekende bewerking: Sijbrand van Eijk-1998)
Met een aanval midscheeps vanaf veld 34. Mocht zwart liever zijn bedreigde schijf willen redden dan brengt wit zijn dam naar de vervolgens onoverkomelijke lange lijn. Om zo’n instaande zwarte schijf te krijgen is het handig om
gebruik te maken van de spelregel dat de stukken pas na het slaan van het bord mogen worden weggenomen; zo ook hier: schijf 12 beschermt die op 7.
- Dia B26 (K 3233)
36-31(26x39), 34x43(45/25x23), 20-15(25/45x34), 15x4(19x30), 32-28(23x32), 43-39(34x43), 49x18(13x22), 14x35 *(22-28), 35x2(28-32), 2-24(32-37), 24-47
*finale: D35/8,22 (in TD geen bewerking bekend, is deze PK-2010/12 dus de eerste?)
Dit keer blijft de voorlaatste zwarte op het bord doordat de witte dam tijdens zijn slag op de driesprong, in dit geval veld 13, voor de winst de andere kant uit moet. En vervolgens attaqueert ie met open vizier vanaf de
flank, veld 35. Net als bij B25 kan zwart in plaats van over 28 ook via 27 op de vlucht naar voren.
- Dia B27 (K 3236)
37-31(36x27), 32-28(23x32), 39-34(30x37), 35-30(24x44), 33x4(32x43), 4x50 *(21-27), 50x6(27-32), 6-33(32-37), 33-47
*motief: D50/11,21 (in TD vroegst bekende bewerking: Piet Lauwen-1977)
De dam valt hier aan vanaf 50 en neemt schijf 7 op de korrel. Ook hier een geval van richtingkeuze (op veld 39) tijdens wit zijn damslag. En de laatste zwarte schijf, 21, krijgt zinloze protectie van een sneuvelaar op 27.
Een snoezig plaatje, dit probleem.

setje 10, witte dam tegen twee zwarte schijven: de linkebal valt slinks in de rug aan

B28 B29 B30

- Dia B28 (K 2616)
36-31(26x28), 49-43(40x38), 39-33(38x20), 35x4(14x23), 4x7 *(28-32), 7x29(32-37), 29-47
*motief: D7/23,28 (in TD vroegst bekende bewerking: Adam Hlasny-1995)
Het dodelijke gevaar komt van achteren vanaf veld 7, de zwarte schijf 23 komt klem te staan. In dit geval weer een kwestie van stukken wegnemen na het slaan.
- Dia B29 (K 3234)
47-41(36x38), 35-30(33x44), 49x40(38x49), 17-12(49x24), 12x3(26x17), 3x8 *(28-32), 8x24(32-37), 24-47
*motief: D8/19,28 (in TD geen bewerking bekend, is deze PK 2010/12 dus de eerste?)
Onheil vanaf 8. De zwarte soldaat op 19 krijgt uitstel van executie dankzij de opofferingsgezindheid van het grote opperhoofd, maar zit daarna kansloos in de knel.
- Dia B30 (K 3247)
38-32(27x40), 45x23(19x28), 42-37(41x32), 12-8(1x21), 16x9(3x14), 8-3 *(14-20), 3x25(27-32), 25-20(32-37), 20-47
*finale: D3/14,28 (in TD vroegst bekende bewerking: Leen de Rooij-1968)
Maar Leen komt natuurlijk met de tweelingzus van de oude Charles Alix-1860 (zie Bladmuziek 13, tweede kwartaal 2010) op de proppen: zwarte schijf 27 op 28. Door een bijzondere, direct aan de finale preluderende
schuifelpromotie naar/op bezet veld, slaat de baarlijke duvel toe vanaf 3. Ik wilde een voorbeeld geven van dolksteek in de rug via een schuif en gebruikte daartoe de treitersituatie met zwart op 3 naar twee kanten op slag;
het bleek helaas vrijwel onmogelijk daar een kwaliteitsprobleem bij te bedenken. Digitaal afgespeeld kiest zwart aan het eind met (14-20) voor niet de kortste doodsstrijd, hij mag met direct (28-32) ook de mildere weg
bewandelen. Slaat zwart op zet vier met schijf 3 of op het moment suprême (3x12) in plaats van (3x14), dan volgt als stoot in de rug 9-3, ook winst maar onscherp.

setje 11, witte dam tegen twee zwarte schijven: de vuurspuwende draak pleegt een dubbele aanval
In deze gevallen settelt de witte dam zich op de T-splitsing en beloert vanaf het kruispunt op beide diagonalen een prooi.

B31 B32 B33

- Dia B31 (K 3239)
28-23(18x40), 22-17(11x22), 27x9(36x27), 24x2(35x24), 2x21(16x27), 9-4 *(27-32), 4x15(32-37), 15-47
*motief: D4/10,27 (in TD vroegst bekende bewerking: Gerard Geerlings-1941)
Een promoschuif naar 4 en dan mag de pret van het scheelzien beginnen. Twee gaten tegelijkertijd dichten dat wil niet lukken, dus geeft zwart de minst ver ontwikkelde schijf prijs. Wits beginzet is een heel rijke veelgever.
- Dia B32 (K 1239)
25-20(29x49), 45-40(35x33), 38x9(49x36), 37-31(15x24), 9-4(36x27), 4x13 *(22-28), 13x35(28-32), 35-24(32-37), 24-47
*motief: D13/22,30 (in TD vroegst bekende bewerking: Cees van der Kuilen+Aart de Zwart-1953)
Wat een prachtig motiefstandje van de beide coryfeeën, op twee manieren precies uit want na (30-34) in plaats van (22-28) slaat wit secuur: 13x27. Op de vierde en vijfde zet kan de zwarte volgorde ook andersom,
daarna komt hoe dan ook de onvermijdelijke zwaai in de rondte waarbij de witte dam onder andere zijn zwarte kompaan op 27 verorbert. En weer is de spelregel van belang: pas na afloop van de slag de geoogste schijven oprapen.
Veel problemen zijn er op dit tweesprongmotief niet gemaakt noch te maken, deze is ondanks de discutabele driegever na 38x9 een prima geslaagde.
- Dia B33 (K 3240)
43-38(42x33), 36-31(26x28), 12-8(1x32), 8-2(28x17), 2-7(13x22), 7x39 *(22-27), 39x25(27-32), 25-20(32-37), 20-47
*motief: D39/22,30 (in TD geen bewerking bekend, is deze PK-2010/12 dus de eerste?)
En hier dan de uitzondering op de regel, dat de draak ook van voren naar twee kanten uithalen kan was nog niet gesignaleerd.
Het blijkt te doen, maar het blijft een draak.

setje 12, witte dam tegen drie of zwarte schijven
In de laatste drie dia’s van deze rubriek moet zwart er een extra tweegever tegenaan gooien om verder te kunnen komen.

B34 B35 B36

- Dia B34 (K 1625)
33-29(35x31),29-23(22x33),23x3(27x38),40-34(33x24),15-10(5x14),3x26 *(21-27),26x1(27-32),1-29(32-37),29-47
*motief: D26/7,17,21 (in TD vroegst bekende bewerking: Leen de Rooij+Jan Scheijen-1963)
Negen bewerkingen vond ik in de annalen, en deze tiende (met simpel te verklaren beginstand) kon er ook nog wel bij.
- Dia B35 (K 1722)
47-41(36x47), 46-41(47x36), 43-39(34x43), 48x28(23x32), 27x38(36x40), 45x3(16x27), 3-25 *(35-40), 25x45(27-32), 45-29(32-37), 29-47
*motief: D25/27,30,35 (in TD vroegst bekende bewerking: diverse auteurs-1942) Na de damschuif (er zijn ook uitvoeringen met damslag leverbaar) naar veld 25 staat zwart gepend. Dit sl
otidee is heel toegankelijk gebleken, de Turbo Dambase rispte me maar liefst 33 uitvoeringen op.
Het lijkt wel een vermaarde Elfstedentocht, in Het Damspel van december 1942 kwamen maar liefst vijf man tegelijk met deze vondst aankakken. Of was het toen misschien een wedstrijdthema?
- Dia B36 (K 3237)
38-32(29x36), 17-11(6x28), 32x1(13x22), 37-31(36x27), 1-6 *(24-30), 6x25(27-32), 25-20(32-37), 20-47
*motief: D6/22,24,27 (in TD vroegst bekende bewerking: Z. Nakomi-1976)
De mij volslagen onbekende kleine meester (wie niet beter weet bevroedt een Japanner maar wat weten ze daar van dammen) stond met zijn ideetje (destijds te bewonderen in l’Effort) aan de basis van vier bewerkingen,
dit ukkepukje niet meegeteld.
Dreumes of niet, in zijn soort is ie m.i. de laatste de beste.

Bedankt voor de belangstelling, in april gaan we verder. Pieter