BLADMUZIEK (27)
derde kwartaal 2012
door Pieter Kuijper

Een karakteristiek van wat er in deze en de volgende aflevering te bekijken valt. - De problemen eindigen met de slotstand “witte dam op 47 tegenover zwarte schijf aan zet op 37” - De zwarte schijf op veld 37 bereikt de slotstand door een slag, daarna schuift of slaat de witte dam naar het blokkadeveld 47 - Voordat de zwarte schijf naar 37 slaat neemt ie deel aan motiefspel, d.w.z. is er een situatie waarin zwart mag schuiven. - We hebben het dus over motieven met als finale type d1: (zx37) wD-47 of type d2: (zx37) wDx47. Vandaag behandel ik type d1 (met naschuif naar 47 van de witte dam), in Bladmuziek 28 komt type d2 (naslag) aan de beurt. Type d1 kun je onderverdelen in drieën, al naar gelang waar de zwarte schijf vandaan komt. In d1A is dat veld 26, in d1B is het veld 28 en in d1C komt ie onderlangs via 48. Hier zijn de plaatjes.

Maar eerst nog even mijn omschrijving van wat een motiefstand is. Dat is een positie met zwart aan zet, waarin deze door het uitvoeren van een schuifzet een laatste strohalm tracht te grijpen, maar tevergeefs want wit beschikt over een eenduidig scherpe winstgang.

d1A. de zwarte motiefschijf slaat naar 37 vanaf of via veld 26, de witte dam schuift vervolgens naar 47 Ik begin met negen vers bekokstoofde problemen waarin na de zwarte slag vanaf 26 de witte dam op 47 komt aanschuiven. Daarna volgen er drie waarin zwarts voorslag niet vanaf maar via 26 plaatsvindt. De resterende zes diagrammen (met uitzondering van de gekkigheid op dia 18) vormen samen een kliekje, andere motieven passend binnen type d1A, allemaal met slag vanaf 26.
Eerst maar eens een compleet setje van zes blokkadeschuiven naar 47 vanaf alle mogelijke vertrekvelden op de lijn 15/47.

1 2 3

- Dia 1 (26x37) + slotschuif 15-47 30-24(29x20), 35-30(25x34), 44-39(34x43), 42-37(31x33), 49x7(27x38), 36-31(1x12), 6-1(12-17a), 1-6(38-42), 6x47(21-26), 47x15(26x37), 15-47 motief: wit schijf 31 en dam 1, zwart schijven 12,20,21 en 38, z.a.z.
a. Je kunt (12-17), 1-6 ook achterwege laten, en b. Het interessante van het motief is dat er een tweede, eveneens scherpe variant is wanneer zwart plakt met (21-27), in dat geval slaat de witte dam eerst de andere kant uit: 1x15(27x36), 15x47
- Dia 2 (26x37) + slotschuif 20-47 27-22(38x9), 22x11(26-31), 17x8(6x26), 8-3(9-14), 3x20(31-37), 42x31(26x37), 20-47 motief: wit schijven 11,17,21 en 42, zwart schijven 6,9,12 en 26, z.a.z.
- Dia 3 (26x37) + slotschuif 24-47 33-29(18x49), 29-24(20x29), 40-35(49x40), 35x14(9x20), 35x15(3-9), 15-10(13-19), 10-4(21-26), 4x24(26x37), 24-47 motief: wit schijven 15 en 31, zwart schijven 3,13 en 21, z.a.z.

4 5 6

- Dia 4 (26x37) + slotschuif 29-47 28-22(17x30), 26x17(18x20), 40-35(12x21), 35x11(14x23), 11-7(1x12), 6-1(21-26), 1x29(26x37), 29-47 motief: wit schijf 31 en dam 1, zwart schijven 12,21 en 23, z.a.z.
- Dia 5 (26x37) + slotschuif 33-47 30-24(19x39), 28x10(39x28), 10-4(31-26), 4x33(26x37), 33-47 motief: wit schijf 31 en dam 4, zwart schijven 13,21 en 28, z.a.z. (vroegst bekende bewerking Sijbrand van Eijk, 2000)
- Dia 6 (26x37) + slotschuif 38-47 25-20(15x24 moet), 34-29(23x34), 40x20(14x25), 35-30(25x34), 43-39(34x43), 38x49(27x29), 47-42(36x38), 49-43(38x40), 35x5(22x33), 5x2-over17-(21-26), 2x38(26x37), 38-47 motief: wit schijf 31 en dam 2, zwart schijven 13,21 en 33, z.a.z.

Dan nu drie blokkadeschuiven naar 47 komende vanaf veld 36, zeg maar over links.

7 8 9

- Dia 7 (26x37) + slotschuif 36-47 34-29(24x31), 28-22(27x38), 22x2(23x34), 2x36(12-17), 11x22(21-27), 22x31(26x37), 36-47 motief: wit schijf 11 en dam 36, zwart schijven 12,21 en 26, z.a.z.
- Dia 8 (26x37) + slotschuif 36-47 38-33(25x44), 33x11(44x33), 11-7(1x12), 7-1(23-28), 1x47(28x37), 36-31(37-41), 47x36(26x37), 36-47 motief: wit schijven 32 en 36 en dam 1, zwart schijven 12,23,26 en 33, z.a.z.
- Dia 9 (26x37) + slotschuif 36-47 48-43(36x27), 29-23(18x20), 25x3(35x24), 3x18(21-26), 18x36(32-37), 42x31(26x37), 36-47 motief: wit schijf 42 en dam 18, zwart schijven 21,27 en 32, z.a.z. (vroegst bekende bewerking Jaap-Bus-1964, witte dam op 4) Met de dam op 18, wel zo ludiek, werd het niet eerder gedaan.

Drie voorslagen van zwart via veld 26, steeds komt de zwarte motiefschijf door een plakker van veld 17.

10 11 12

- Dia 10 (17x37 via veld 26) + slotschuif 29-47 33-29(24x33), 23-19(14x23), 32-28(23x41), 42-37(41x32), 27x29(35x23), 45x3(12-17), 3x29(17x37), 29-47 motief: wit schijven 21 en 31 en dam 3, zwart schijven 8,12 en 23, z.a.z.
- Dia 11 (17x37 via veld 26) + slotschuif 38-47 49-43(24x33), 37-32(28x30), 45x3(12-17), 3x38(17x37), 38-47 motief: wit schijven 21 en 31 en dam 3, zwart schijven 8,12,18 en 33, z.a.z.
- Dia 12 (17x37 via veld 26) + slotschuif 38-47 38-33(34x43), 49x38(40x49), 22-18(49x41 of 46), 18x7(1x12), 33-28(41 of 46x23), 11-7(2x22), 27x29(24x33), 35x2(12-17), 2x38(17x37), 38-47 motief: wit schijven 21 en 31 en dam 2, zwart schijven 12,19 en 33, z.a.z.

Op de nu volgende diagrammen zie je een staartje allegaartje: andere motieven, die eveneens aan de eis van vandaag voldoen. De nummers 13 t/m 15 zijn fris; de andere zijn herpublicaties, waren eerder elders te bezichtigen. Dia 18, het tweelingzusje van 17 hoort er niet bij, ik toon het ding als rariteit.

13 14 15

- Dia 13 (26x37) + slotschuif 15-47 24-20(15x33), 50-44(18x29), 34x23(45x34), 23-19(14x23), 44-39(34x43), 49x7(1x12), 6-1(21-26), 1x15(26x37), 15-47 motief: wit schijf 31 en dam 1, zwart schijven 9,10,12 en 21, z.a.z.
- Dia 14 (26x37) + slotschuif 24-47 39-33(12x21), 24-19(15x13), 33-28(27x18), 50-44(40x49), 29-23(49x46), 23x5(46x19), 5x2(13-19), 2x24(31-37), 42x31(26x37), 24-47 motief: wit schijf 42 en dam 2, zwart schijven 13,26 en 31, z.a.z.
- Dia 15 (26x37) + slotschuif 24-47 39-34(28x30), 19x17(30x19), 17-11(16-21), 11x2(21-26), 2x24(26x37), 24-47 motief: wit schijven 11 en 31, zwart schijven 7,16 en 19, z.a.z.

16 17 18

- Dia 16 (26x37) + slotschuif 36-47 23-19(14x23), 29x18(13x33), 39x28(25x14), 42-37(31x42), 47x38(36x47), 28-22(47x49), 22x4(49x27), 4x36(14-19), 24x13(12-18), 13x22(21-27), 22x31(26x37), 36-47 motief: wit schijf en dam 36, zwart schijven 12,14,21 en 26, z.a.z. (vroegst bekende bewerking Jan Scheijen-1966) Eerder in Het Parool van 6 april 1985. Een lekker ding, maar helaas wint wit ook (positioneel) als ie begint met 41-37.
- Dia 17 (26x37) + slotschuif 38-47 44-40(19x39), 40x9(4x13), 15x4(39-43), 4x16(43x41), 42-37(41x32), 16x38(26x37), 38-47 motief: wit schijven 31,37,38 en 42 en dam 4, zwart schijven 13,21,26 en 39, z.a.z. Eerder (op 28 november 2009) stond deze in o.a. het Noord-Hollandse Dagblad (VNHD).
- Dia 18 hors concours 44-40(19x39), 40x9(4x13), 15x4(39-43), 4x16(43x41), 16-38(26x37), 38-47(41-46), 47-41 Een coproductie met Eric van Dusseldorp, die de VNHD damrubriek redigeert. Hij vestigde mijn aandacht er op dat in prentje 17 schijf 42 naar 48 kan worden getransporteerd en dan krijg je een heel andere motiefafwikkeling, het befaamde opsluit ouwe oertje van Juan de Timoneda (die leefde van 1518-1583)

d1B. de zwarte motiefschijf slaat naar 37 vanaf of via veld 28, de witte motiefdam schuift vervolgens naar 47 Eerst krijgen we een half dozijn problemen waarin na de zwarte slag vanaf 28 de witte dam op 47 komt aanschuiven. Daarna volgen er drie waarin zwarts voorslag niet vanaf maar via 28 plaatsvindt. Tenslotte weer een restje ratjetoe van drie.

Op de plaatjes 19 t/m 22 een setje van vier met de blokkade schuifzet naar 47 komend vanaf een vertrekveld op de lijn 15-47. Niet alle theoretische mogelijkheden van dit type blijken praktisch bewerkbaar. De witte damschuif vanaf 24 en 33 kreeg ik niet voor elkaar; de collega die dat wel lukt is nog niet uitgevonden en zou een publiekswissel verdienen. Dia 23 blokkeert komende van links, veld 36; diagram 24 is een verhaal apart, een bewerking van een twee varianten motiefje met, afhankelijk van waar zwart de voorkeur aan geeft, de witte dam schuivend vanaf 29 of vanaf 36. Deze lepe finale was reeds eerder te bewonderen; gretige speurders verwijs ik naar Bladmuziek 18, eerste kwartaal 2011, dia’s 10m, 10v1 en 10v2.

19 20 21

- Dia 19 (28x37) + slotschuif 15-47 27-22(38x29), 22x2(1-7), 2x11(16x7), 30-24(29x20), 6-1(23-28), 1x15(28x37), 15-47 motief: wit schijven 6,30 en 32 en dam 2, zwart schijven 1,16,23 en 29, z.a.z.
- Dia 20 (28x37) + slotschuif 20-47 28-23(29x18), 30-24(20x29), 47-41(36x40), 45x12(17x8), 26x6(2-7), 6-1(22-28), 1x20(28x37), 20-47 motief: wit schijven 6 en 32, zwart schijven 2,8,14 en 22, z.a.z.
- Dia 21 (28x37) + slotschuif 29-47 32-28(36x38), 19-13(8x30), 25x32(33x22), 21-17(12x21), 26x6(18-23), 6-1(22-28), 1x29(28x37), 29-47 motief: wit schijven 6 en 32, zwart schijven 18 en 22, z.a.z.

22 23 24

- Dia 22 (28x37) + slotschuif 38-47 36-31(26x39), 49-43(11x33), 43x12(19-23), 12-7(1x12), 6-1(23-28), 1x38(28x37), 38-47 motief: wit schijven 6,12 en 32, zwart schijven 1,19 en 33, z.a.z. - Dia 23 (28x37) + slotschuif 36-47 20-15(40x49), 21-17(11x22), 38-33(49x20), 25x3(35x24), 15-10(5x14), 3x47-over 41-(37-41), 47x36(28x37), 36-47 Motief: wit schijf 32 en dam 47, zwart schijven 28 en 37, z.a.z.
- Dia 24 (28x37) + slotschuif 29-47 of 36-47 al naar gelang het door zwart gekozen tegenspel 34-29(24x22), 47-42(26x39), 40-34(39x30), 35x11(18-23), 11-7(1x12), 6-1(23-28a), 1x36(28x37), 36-47 a(22-28), 1x29(28x37), 29-47 motief: wit schijven op 6,11, en 32, zwart schijven op 1,18 en 22, z.a.z. (vroegst bekende bewerking Jan Scheijen-1947) De witte schijf 34 kan natuurlijk ook op 33, dat maakt niks uit.

Dan nu een half dozijn problemen met zwarte voorslag naar 37 via veld 28. In het eerste trio vanaf 17, in het andere vanaf 19 Op de slag (39x37 via veld 28) wist ik niks eenvoudigs te verhapstukken, sorry (maar zie wel dia 41 hierna)

25 26 27

- Dia 25 (17x37 via veld 28) + slotschuif 15-47 34-30(45x23), 28x10(25x34), 33-29(34x23), 10-4(11-17), 4x15(17x37), 15-47 motief: wit schijven 22 en 32 en dam 4, zwart schijven 11,13,20 en 23, z.a.z.
- Dia 26 (17x37 via veld 28) + slotschuif 29-47 12-8(35x44), 43-39(44x33), 38x29(24x33), 42-38(33x42), 41-37(42x31), 36x7(2x11), 8-2(19-23), 2x4(11-17), 4x29(17x37), 29-47 motief: wit schijven op 22 en 32 en dam 2, zwart schijven 9,10,11,13,19 en 20, z.a.z.
- Dia 27 (17x37 via veld 28) + slotschuif 38-47 37-31(26x30), 50-44(45x34), 44-39(34x43), 49x29(24x33), 35x2(12-17), 2x38(17x37), 38-47 motief: wit schijven op 22 en 32 en dam 2, zwart schijven 12,19 en 33, z.a.z.

28 29 30

- Dia 28 (19x37 via veld 28) + slotschuif 20-47 27-21(16x36), 48-43(33x42), 47x38(36x47), 43-39(47x44), 39x8(2x13), 45x23(3-8), 12x3(13-19), 3x20(19x37), 20-47 motief: wit schijven 12,23 en 32, zwart schijven 3,13 en 14, z.a.z. Voorafgaande aan de diagramstand is er ondoorgrondelijk gespeeld: (6-11),42-38(11x2), dammen van de onderste plank ...
- Dia 29 (19x37 via veld 28) + slotschuif 36-47 17-12(24x31), 12x3(26x17), 3x25(14-19), 25x36(19x37), 36-47 motief: wit schijven 23 en 32 en dam 25, zwart schijven 13,14 en 20, z.a.z.
- Dia 30 (19x37 via veld 28) + slotschuif 38-47 27-21(35x33), 21x3(14-19), 3x38(19x37), 38-47 motief: wit schijven 23 en 32 en dam 3, zwart schijven 9,14 en 33, z.a.z.

Als afsluiting van d1B een staartje allegaartje van drie stuks, allemaal herpublicaties, opgerakeld vanwege de motiefjes. Nu weer met de zwarte motiefslag vanaf veld 28.

31 32 33

- Dia 31 (28x37) + slotschuif 29-47 of 36-47 al naar gelang het door zwart gekozen tegenspel 17-11(26x37), 11-6(31x22), 38-32(37x28), 47-41(36x47), 39-34(47x40), 45x32(13-18), 16-11(18-23), 11-7(1x12), 6-1(23-28a), 1x36(28x37), 36-47 a(22-28), 1x29(28x37), 29-47 motief: wit schijven6,16 en 32, zwart schijven 1,13 en 22, z.a.z. Eerder vertoond in Dam Eldorado van maart 1988. Deze verdieping van het Scheijen dubbelmotief uit dia 24 bewerkte ik al in 1985 (zie Bladmuziek 18 dia 10m). Dit motiefstandje bleek lekker handzaam, het gaf in 1986 Derk Vuurboom de impuls tot een stortvloed van halve of hele imitaties (zie diens Verzameld Werk deeltje 18).
- Dia 32 (28x37) + slotschuif 29-47 of 36-47 16-11(6x30), 35x11(29x18), 11-6(18-23), 6-1(23-28 of), 1x36(28x37), 36-47 of (22-28), 1x29(28x37), 29-47 motief: wit schijven 6 en 32, zwart schijven 12,18 en 22, z.a.z. Deze komt uit Het Parool van 7 november 2009. Een dreun van een beginzet, direct gevolgd door een variant op hetzelfde slotidee, dit keer met de voorschuif 11-6.
- Dia 33 (28x37) + slotschuif 38-47 33-28(22x33), 34-30(31x22), 30-24(20x29), 47-41(36x40), 45x1(22-28), 1x38(28x37), 38-47 motief: wit schijf 32 en dam 1, zwart schijven 18,22 en 33, z.a.z. Een antiquiteit, zie De Problemist van april 1981. Opnieuw een motiefje met dam op veld 1, de dolksteek in de rug. De zwarte motiefschijf 22 kan ook op 23.

d1C. de zwarte motiefschijf slaat naar 37 via veld 48, de witte motiefdam schuift vervolgens naar 47 Lang niet alles wat een auteur zou willen is hier serieus uitvoerbaar; vandaar dat voor een expositie van al hetgeen ik wist op te diepen slechts zes diagrammen nodig zijn. Een zevende exemplaar vind je straks als uitsmijter op dia 42 (daarin slaat de zwarte motiefschijf zowel over 28 als 48, het malle ding past dus in twee jassen).

34 35 36

- Dia 34 (39x37 via veld 48) + slotschuif 15-47 21-16(15x24), 16x7(32x21), 31-26(2x11), 26x6(24-30), 35x24(29x20), 38x29(23x34), 6-1(34-39), 1x15(39x37), 15-47 motief: wit schijven 6,35,38,42 en 43, zwart schijven 18,23,24,29 en 33, z.a.z.
- Dia 35 (39x37 via veld 48) + slotschuif 38-47 22-17(29-33), 37-31(33x11), 39-33(36x27), 33-29(24x33), 35x2(33-39), 2x38(39x37), 38-47 motief: wit schijven 17,28,35,37,39,42 en 43, zwart schijven 8,19,24,29,30 en 36, z.a.z.
- Dia 36 (39x37 via veld 48) + slotschuif 36-47 24-20(35x22), 20-15(13x24), 15x11(24-29), 34x23(18x29), 11-6(29-34), 6-1(34-39), 1x36(39x37), 36-47 motief: wit schijven 11,34,42 en 43, zwart schijven 12,18,22 en 24, z.a.z.

37 38 39

- Dia 37 (39x37 via veld 48) + slotschuif 36-47 15-10(11x33), 10x8(3x12), 32-28(33x22), 27x7(36x27), 50-45(1x12), 45x43(29-34), 6-1(34-39), 1x36(39x37), 36-47 motief: wit schijven 6,42 en 43, zwart schijven 12,27 en 29, z.a.z.
- Dia 38 (39x37 via veld 48) + slotschuif 36-47 30-24(19x30), 37-31(36x27), 28-22(17x28), 33x11(30-34), 39x30(25x34), 11-7(1x12), 6-1(34-39), 1x36(39x37), 36-47 motief: wit schijven 6,11,39,42 en 43, zwart schijven 1,25,27 en 30, z.a.z.
- Dia 39 (30x37 via veld 48) + slotschuif 36-47 27-22(33x24), 22x13(36x27), 13-9(4x13), 15x4(24-30), 4x39(23-28), 39x36(30x37), 36-47 motief: wit schijven 34,42 en 43 en dam 4, zwart schijven 13,23,24,27 en 28, z.a.z. Voor een ander niet onwelvoeglijk geval van 30x37 kun je in de herhaling terecht in Bladmuziek 10 3e kwartaal 2009 dia 210

d1D. Melanges en quasi melanges. En dan zijn er nog bewerkingen mogelijk die (al dan niet schijnbaar) bij meer dan één type zijn onder te brengen. Hieronder drie speciale gevallen

40 41 42

- Dia 40 (28x37 via veld 48) + slotschuif 36-47 38-32(14x23), 32x14(19x10), 15x4(23-28), 4x36(28x37), 36-47 motief: wit schijven 33,42 en 43 en dam 4, zwart schijven 13,23 en 31, z.a.z. Een uitzonderlijk ding, want de zwarte slotschijf komt aangeslagen zowel via 48 als vanaf 28. Er is infantiel voorspel nodig om de diagramstand te bereiken: (40-44),39-33(4-9),50x39(30-34),39x30(10-14)>
- Dia 41 (39x37 via veld 28) + slotschuif 15-47 33-28(24x22), 27x9(4x13), 15x4(11-17), 4x2(12-17), 2x15(17x39),38-33(39x37), 15-47 motief: wit schijven 21,31,32,38,42 en 43 en dam 4, zwart schijven 7,8,11,12,13,19 en 20, z.a.z. De zwarte motiefschijf arriveert ter plekke via veld 28, hij passeert weliswaar ook de velden 37 en 48 maar dat doet ie in de beurt voorafgaand aan zijn slotslag. >
- Dia 42 (37x37 via zowel veld 28 als 48) + slotschuif 24-47 24-20(25x14), 22-18(13x22), 28x17(12x21), 34-30(35x24), 29x9(4x13), 15x4(26-31), 4x2(31-37), 2x24(37x37), 24-47 motief: wit schijven 32,33,42 en 43 en dam 4, zwart schijven 7,8,13,19,21 en 26, z.a.z. Tot besluit een feestelijk rondje van de zaak, via de velden 28 en 48 of de alternatieve route andersom.