BLADMUZIEK (21)
derde kwartaal 2011
door Pieter Kuijper


Na een lange onderbreking met edities vol omzwervingen elders op het bord keert, zoals afgelopen zomer beloofd, Bladmuziek eindelijk weer terug tot de serie over het slotmotief thema "witte dam op 47 tegenover zwarte schijf aan zet op 37". Vandaag het achtste deel, maar eerst flashen we eventjes back want: waar waren we gebleven? Een overzicht van tot nu toe.
1e kwartaal 2009, bladmuziek 7. Deel 1: Geen motiefspel maar pats boem via de slagcombinatie direct naar de slotstand.
2e kwartaal 2009, bladmuziek 8. Deel 2: Simpel motiefspel, slechts wederzijds schuifspel voorafgaand aan de slotstand.
3e kwartaal 2009, bladmuziek 10. Deel 3: Voorafgaande beweging van de witte motiefdam: die schuift naar 47.
4e kwartaal 2009, bladmuziek 11. Deel 4: Voorafgaande beweging van de witte motiefdam: die slaat naar 47.
1e kwartaal 2010, bladmuziek 12. Deel 5: Geen voorafgaande beweging van de zwarte motiefschijf: fie staat stationair op 37.
2e kwartaal 2010, bladmuziek 13. Deel 6: Voorafgaande beweging van de zwarte motiefschijf: die schuift naar 37 (a, libiet 1).
3e kwartaal 2010, bladmuziek 14. Deel 7: Voorafgaande beweging van de zwarte motiefschijf: die schuift naar 37 (a, libiet 2).

De zwarte schijf schuift naar 37, dat is een lang verhaal waarin we tot nog toe alleen aan de ad libita hebben kunnen snuffelen, gevallen waarin de schuif al naar gelang de door zwart in het voorspel gekozen variant komt aanstiefelen vanaf veld 31 of 32.

b. Nu gaan we verder met type b, geen libiet meer maar simpel schuifwerk vanaf veld 31, en daarvan zijn er niet zo bijster veel.
De zwarte voorschuif 31-37 dus; en daarna vervult de witte dam zijn plicht en springt er voor. Daartoe vertrekt hij van ÚÚn van de velden 15,20,24,29,33,38 of 36. Het demonstratiemateriaal op de diatrio's hieronder laat van al die mogelijke vertrekpunten bewerkingen zien, soms geen nieuwkomer maar een al ouder gediende, in enkele gevallen ook al eerder aan de lezer van deze site vertoond. Kijk omwille van de diepgang ook even naar het doen en laten van de zwarte motiefschijf.
a. hij is voos op dia B3 en F1
b. hij voert weinig uit maar heeft een of meer nevenfuncties op de dia's A1,A2 en D1
c. hij zoekt zelf een weg naar zijn bestemming op dia C3
d. hij wordt naar zijn plaats gekatapulteerd op de dia's A3,B1,B2,C1,C2,D2,D3,E1,E2,E3,G1,G2 en G3
e. hij zit in de combinatie van c. en d., maar dan in omgekeerde volgorde op de diagrammen F2 en F3.

A1 A2 A3

Bij het trio A komt de witte dam blokkeren vanaf veld 15. Alle drie zijn nieuwe publicaties.
- Dia A1 (K 3192) 18-13(23x32), 13x2(27x18), 44-40(35x44), 25-20(15x24), 2x15(31-37), 15-47
Een (plak)meerslag en een rondslag, veel heeft dit kleine ding niet om het lijf.
- Dia A2 (K 3183) 43-38(32x43), 48x39(37x48), 16-11(48x45), 11x22(27x18), 23x1(45x23), 1x15(31-37), 15-47
De clou is dat de plakker op 11 de triomftocht naar dam versmaadt en voor het hogere doel liever achteruit slaat.
- Dia A3 (K 3194) 22-18(13x31), 33-29(24x22), 35x2(40x49), 2-16(49x21), 16x15(31-37), 15-47
Zwart mag met zijn dam natuurlijk ook naar 27; dat is smakeloos maar wel scherp na de su´cidezet (22-28). En plaatsen we in de beginstand de zwarte schijf van 10 op 14 dan wordt het 16x20 en kan dit kleintje ook onder dak bij de dia's B die nu komen.

B1 B2 B3

Het drietal diagrammen met nummer B laat de witte dam voorschuiven vanaf veld 20. Twee Hoornse nieuwe en een oudje.
- Dia B1 (K 3193) 15-10(22x31), 39-33(30x28), 20-14(9x20), 25x3(5x14), 3x20(31-37), 20-47
Technisch aardig hoe wit op dam komt; daarvoor is een schuif naar veld 10 nodig, de daarvoor gebezigde schijf mag op die plek een paar zetten lang zijn noodlot onder ogen zien.
- Dia B2 (K 3189) 33-28(22x33), 21-17(12x21), 32-28(33x22), 31-27(21x41), 42-37(41x32), 38x27(22x31), 43-39(34x43), 25x5(45x34), 48x10(5x14), 3x20(31-37), 20-47
Een veel gehanteerd slagsysteem, dat (34x43),25x3(45x34) + naslag door 48, schijf 45 staat bij aanvang op vrije doorloop en dat gemis aan dekking op 50 verdient volgens sommige insiders geen schoonheidsprijs. Niettemin mag dit wat robuustere ding, vooral vanwege het complexe ter plekke brengen van de zwarte motiefschijf, best wel worden gezien.
- Dia B3 (K 1346) 32-28(39x46), 35-30(24x44), 15x2(23x43), 34x23(46x19), 2x20-over44-(31-37)(dit wil het damprogramma niet doen), 20-47
Deze was al eerder te bezichtigen, namelijk in Het Parool van 1 oktober 2005. Het begint met een halfzachte driegever, op de tweede zet krijgt zwart een opmerkelijke keuze (23x43 enz. leidt tot dezelfde uitkomst) en dat is het mooie van dit probleem. Helaas is deze keer zwarts laatste krijger volstrekt onbezield, hij komt pas bij de nastoot tot leven.


C1 C2 C3

De drie C's demonstreren de ultieme witte damschuif vanaf veld 24. Twee nieuwe voorstellingen en een herhaling.
- Dia C1 (K 3196) 24-20(33x31), 20x9(4x13), 15x4(35-40), 4x2(40x49), 45-40(49x35), 29-24(35x19), 2x24(31-37), 24-47
Na het meerslagje bij de start rest zwart slechts een kansloze plakker om nog een beetje tegen te stribbelen.
- Dia C2 (K 3191) 26-21(16x47), 37-31(24x44), 34-29(47x24), 25x34(40x29), 49x40(45x34), 43-38(32x43), 48x8(2x13),
31-27(22x31), 20-14(9x20), 15x2(13-19), 2x24(31-37), 24-47
Een fors en pittig problemen voor de zelfredzame oplosser. Er komt zowaar een zwarte dam in beschermde positie op veld 24. De finale voelt een beetje dubbel aan want behalve de themavariant die onder de knop wordt afgespeeld kan zwart zich ook bedienen met een b-keusje en zich middels (31-36) in plaats van (13-19) door de witte dam op de lange lijn laten opponeren.
- Dia C3 (K 2778) 24-20(35x32), 20x7(2x11), 16x7(27-31), 23-18(22x13), 7-2(13-19), 2x24(31-37), 24-47
Deze komt uit Bladmuziek 10 en 11, derde en vierde kwartaal 2009, aldaar bekend onder nummer 107, en kan zoals destijds aangestipt evengoed zonder de schijven 16 van wit en 2 van zwart. Er komt een koddig schijfoffertje 23-18 bij kijken.


D1 D2 D3

En bij het trio D barricadeert de witte dam vanaf veld 29. Alleen het eerste diagram is kakelverse leg.
- Dia D1 (K 2698) 33-29(23x32), 48-43(37x39), 46x6(30x19), 40-34(39x30), 35x22(27x18), 6-1(18-23), 1x29(31-37), 29-47
We zijn getuige van een slag+schuifpromotie combinatie via 6 naar veld 1, daarna wordt net als in C3 een zwarte soldaat naar een sta-in-de-weg plek in de eigen achterhoede teruggeworpen, waarbij de zwarte motiefschijf nuttig als stootblok functioneert.
- Dia D2 (K 2787) 47-41(32x23), 26-21(17x26), 33-28(22x33), 35-30(24x35), 44-40(35x44), 50x19(14x23), 25x5(26-31), 5x6(31x42), 41-37(42x31), 6-1(18-23), 1x29(31-37), 29-47
Op 7 november 2009 stond dit gave geval in Het Parool. Prima vooral vanwege het uiterst verrassende beginspel met 33-28! Deze keer is het de zwarte motiefschijf zelf die met een slinger achterwaarts tot de orde geroepen wordt.
- Dia D3 (K 2812) 38-33(35x44), 33x22(44x33), 43-38(33x42), 41-37(27x18), 36x7(42x31), 7-1(18-23), 1x29(31-37), 29-47
Je zag deze al in Bladmuziek 11/12, vierde kwartaal 2009/eerste kwartaal 2010, dia 118. Subtiel werk, zo zei ik al, en dat is het.

E1 E2 E3

De witte dam komt bij de dia's E dwarsliggen vanaf veld 33. De achterste is een herhalinkje.
- Dia E1 (K 3186) 25-20(14x45), 23x1(45-50), 1-6(50x28), 31-27(22x31), 6x33(31-37), 33-47
Als je dat prefereert dan mag het vanzelfsprekend ook met de witte schijven van 23 en 25 op 20 en 29 en een andere beginzet. Het afspel met zwart als gedwongen promovendus op 50 bleek, daar keek ik van op, in de digitale damlectuur nog onbekend.
- Dia E2 (K 3185) 32-28(23x32), 38x27(29x49), 36-31(49x16), 48-43(16x49), 50-44(49x40), 45x3(35-40), 15-10(5x14), 3x1(40-45), 39-33(45-50), 1-6(50x28), 31-27(22x31), 6x33(31-37), 33-47
De finale van E1 lonkte, ja schreeuwde bijkans, om er meer van te maken, en zowaar dat lukte met een uitgebreide verdieping; nadat wit zijn dam op 3 gescoord heeft is er voor zwart echt geen houden meer aan. De aankleding toont een dermate beweeglijke eerste zwarte dam op de 16-49 diagonaal, dat je daardoor misschien over het hoofd zou kunnen zien dat zijn latere soortgenoot ook iets opmerkelijks uitvoert, een bijzondere voorpromotionele wandeling vanaf het verre veld 35.
- Dia E3 (K 31) 16-11(23x43), 11x4(43-48), 49-43(48x28), 31-27(22x31), 4x33(31-37), 33-47
Zie ook Bladmuziek 2, eerste kwartaal 2008, dia nummer 13. De witte schijf op 49 dwingt zwart er toe om de stap naar promotie te maken en offert (om schijf 31 uit de wind te houden) zichzelf vervolgens op in meerslag, een niet onaardig trucje.

F1 F2 F3

Op de F-side doen de witte dammen wat hen te doen staat vanaf veld 38, en ook hier heeft de laatste een voorgeschiedenis.
- Dia F1 (K 3184) 39-34(30x39), 49-44(40x49), 50-44(49x16), 44x2(23x32), 17-11(16x7), 2x38(31-37), 38-47
Aan dit niet erg oorspronkelijke dingetje hoef ik weinig woorden vuil te maken. Het vertoont sporen van een teleurstellend werkje van Sijbrand M. van Eijk uit 1995 (zie Turbo Dambase 83183); maar qua plaatje is dit toch een duidelijke verbetering, ondanks de in het voorwoord al van leegloperij betichte motiefschijf 31.
- Dia F2 (K 1774) 23-19(12x43), 50x37(20x29), 19-14(9x20), 15x42(17-21), 16-11(21x41), 11x2(36x27), 42-37(41x32),
2-16(27-31), 16x38(31-37), 38-47
Dit oogschrijnende geval, ontstaan op 20 september 1980, hield ik tot nu toe omwille van de visuele esthetiek in de kamferkist. Wat een veine dat de leuke motiefvondst, waarmee de auteur zich gelukkig prijzen mag, sedertdien niet elders is opgedoken. - Dia F3 (K 1496) 44-40(29x36), 39-33(45x34), 33-28(22x33), 27-22(18x38), 48-43(36x27), 21x32(38x27), 16-11(7x16),
43-39(34x43), 49x7(2x11), 35x2(27-32), 26-21(16x27), 2x16(27-31), 16x38(31-37), 38-47
Een bejaard geval uit HND Het Nieuwe Damspel derde kwartaal 1992, een paar maanden kater door Derk Vuurboom gebruikt als kaftversiering voor diens Manuscript deel 29. De motiefstand (wit schijf 26 en dam 2 tegen zwart schijven 11,16 en 27, zwart aan zet) is van de hand van Jan Scheijen uit 1959, ik telde liefst 59 bewerkingen, waaronder vele met de voorslag 35x2.
Een variatie van hetzelfde en ook leuk is de motiefstand met witte schijven op de velden 8 en 21 en zwarte op 11,16 en 27, zwart aan zet, (met 31 bewerkingen), die ook in 1959 werd gelanceerd door J. Sant, destijds een alias van Arie van der Stoep.
In de slagfase van het probleem trekt het processiehuppeltje 36x38x27 of 18x38x27 de aandacht: twee stapjes vooruit en dan eentje naar achteren.

G1 G2 G3

Het laatste setje, drie G's, laat de witte dam van links (veld 36) komen aanzeilen. Alleen de voorste is nieuw, maar 'wat heet'.
- Dia G1 (K 3190) 44-40(23x41), 50-44(45x34), 17-11(7x16), 22-18(13x31), 15x2(16x27), 43-39(34x43), 44-40(35x44), 2x36(31-37), 36-47
Een geslaagde 'reparatie' van G2 hierna. Liever niet schijf 17 op 16 wegens sluiten met 37-32 en daarna ten aanval met 22-17.
De manier waarop schijf 45 achteruit wordt gegooid heet onder intimi 'cliffhanger': zwart bungelt tijdelijk twee kanten uit maar mist de ontsnappingsroute doordat wit die bijtijds afsnijdt.
- Dia G2 (K 2642) 35-30(23x41), 43-39(24x44), 33x24(44x42), 22-18(13x31), 24x4(16x27), 25-20(15x24), 4x36(31-37),36-47
Deze prille voorouder was te bewonderen in Het Parool van 7 november 2009. De makke is dat de slag 4x36 op twee manieren kan worden uitgevoerd, vandaar de herstelwerkzaamheden G1. Maar de oudere versie biedt wel een extra dimensie: zwart kiest na wits vrijgevige startzet voor de rijkste afwikkeling en dientengevolge geschiedt de witte slag naar dam op 4 in twee etappes. Dat frivole slotgeintje met zwart schijf 31 en wit dam 36 is volgens de Turbo Dambase een uitvinding van Bert Fermin uit 1993.
- Dia G3 (K 2643) 31-27(22x31), 34-29(45x14), 20x9(4x13), 39-33(38x20), 25x5(16x21), 41-37(32x41), 5x36(31-37), 36-47
En voor het laatste prentje van deze aflevering keren we weer terug naar Bladmuziek 10, derde kwartaal 2009, diagram 109. Bert Fermin 1993 anders aangepakt, geen prutswerk maar qua niveau staat dit ding toch in de schaduw van de andere G-tjes.


De volgende keer maak ik een begin(netje) met 'zwarte motiefschijf 37 na voorschuif 32-37'. Ik groet de lezer, tot dan. Pieter