BLADMUZIEK (16)
vierde kwartaal 2010
door Pieter Kuijper

Met jullie permissie stel ik deel acht van de serie "witte dam op 47 tegenover zwarte schijf aan zet op 37" een vol kwartaal uit.
De komende twee afleveringen doe ik het weer eens een keertje zoals deze rubriek ooit begon, met een serie goedmakertjes:
reparaties en variaties van mislukt of onvoldoende uitgediept werk van weleer.
De volgende keer (dit jaar nog, jawel: bladmuziek 17 komt met een heuse winter-editie) gaat het over variaties,
alternatieve bewerkingen van op zichzelf deugdelijk materiaal; vandaag kom ik aanzeilen met een rits reparaties van kneuzen en gevallen van ernstige twijfel:
zes castraten, zes zalfjes en drie plastieken.

a. castraten
Om een miskleun op te kalefateren heb je vaak slechts een marginale ingreep nodig.
Als voorbeeld het eerste sextet dia's; daarin worden patiënten genezen die ooit publiekelijk mank op de aarde werden gezet.
Vijf van de zes herstelden hadden bij hun geboorte te kampen met het syndroom van de falende dwang,
de eerste zet moest daarom steeds worden geamputeerd; dia 3, een ding van vlak na de korte broek fase van de auteur,
is een verhaal apart, maar met vrijwel dezelfde gevolgen.

1r 2r 3r

- Voor de eerste prent gaan we terug naar het jaar 1988 toen deze netter gekleed (wit 39 op 44 en zwart 40 op 34)
geplaatst werd in De Problemist (DP) van februari; na 44-39 is zwart ogenschijnlijk gedwongen tot (34-40) en ziedaar de actuele dia 1.
Iedereen geloofde me destijds op mijn woord, niemand wantrouwde de dwang; maar toch blijkt het niet te kloppen, zo vertelt de digitale dienstverlener "Flits".
Want als zwart er twee houtjes extra tegenaan gooit, eerst (27-31) en dan pas wegschuiven, kan wit naar de winst fluiten. Dus en helaas moet de kop er af.
Er blijft gelukkig voldoende smakelijks over, 49x36x50x11 is drie acties van de zwarte dam: 49-44(40x49), 38-33(49x36), 33x31(36x44 of 36x50, maakt niet uit), 37x17(44x11 of 50x11), 16x7.
- Diagram 2r is van hetzelfde recept maar een paar jaar jonger. In 1994 werd ie (wit 41 op 47 en zwart 36 op 31) gepubliceerd in de december DP,
met als eerste zet 47-41 en de bedoeling dat tegen het dreigende 41-36 zwarts laatste redmiddel (31-36) zou wezen.
Maar nee hoor, niks aan het handje met (8-12) zei het publiek toen al en zo wordt het ook bevestigd door "Flits", immers op 41-36 volgt dan (21-27), 32x21*17x26), 36x27(13-18) en waar blijf je nou?
Dus ook in dit geval het zaakje maar liever aftoppen, al wordt het wel simpeler en armetieriger: 23-18(13x33), 38x20(36x40), 50-44(40x49), 20-15(49x27), 15x31.
- Het castratenkoor ontfermt zich ook over jongenssopranen, zo bewijst de volle bord stand van diagram 3r; er is hier trouwens iets anders aan de hand.
In maart 1965 stond deze dikzak te kijk in het blad van CDA Amsterdam, mijn damclub van toen (schijf 27 was wit en ook stond er een zwarte op 16).
27-21(16x27) en je bent anno nu. Maar die acquitstoot is nodeloos machtsvertoon, want al even winnend is 46-41(32x21), 35-30 en zoek het verder maar zelf uit, een bijoplossing dus;
en net als in de gevallen van faaldwang laat het vuiltje zich simpel wegpoetsen door de start achterwege te laten. Zo gaat het er aan toe: 35-30(24x35), 42-37(32x41 au!),
36x47(33x42 het maakt niets uit), 44x24(19x30 bijvoorbeeld), 47x38(27x36), 46-41(36x47), 38-33(47x15 't langste retourtraject voor hetzelfde vervoerstarief),
48-42(15x47), 43-39(34x43), 25x34(40x29), 49x38(47x33), 45-40(35x44), 50x10. De motiefstand 'witte schijf op 10 tegen zwarte schijven op 18 en 29 zwart aan zet'
werd voor het eerst in 1942 bewerkt door de Fries Bauke Meester, zo informeert ons de Turbo Dambase; maar wie toch bedacht deze behendige één tegen twee finale,
die volgens de digitale annalen liefst 167 keer bij de kop werd gevat? Ik kan me niet voorstellen dat het diezelfde Meester was.
Men spele aldus: a (29-33), 10-4(18-23), 4-10(23-29), 10-15(29-34), 15x38 of b (18-22), 10-4(22-28), 4-10(28-33), 10-15 en zie de a variant.
Tja, dat is geen eenvoudig oploswerk met zo'n dwangzet au! en een loze pendeltocht op de 47/15 diagonaal.
Het getrek en gezuig om de zwarte dam uiteindelijk op veld 33 voor het vuurpeloton te krijgen is frappant,
maar dat ik daarvan de primeur had, nee. Om een vermoeden van na-aperij te staven: Tiny van Rooij (om maar eens een goochelaar te noemen) was me in DP van september 1964 al te glad af,
zij het dat bij hem het voorafgaande op-en-neertje van de zwarte dam ontbreekt. In de jaren zestig/vroeg zeventig werd dit slagsysteem door menigeen afgesabbeld en uitgewrongen,
daarna verdween het uit de belangstelling van het oude regiment. Voor jongere ogen is het opdelven van deze oude schat vast wel een frisse en fruitige belevenis.

4r 5r 6r

Met de dia's 4r,5r en 6r worden drie oude lijders uit de ziekenboeg ontslagen.
In de jaren 1986 en 1993 werden ze gebrekkig gepresenteerd in het teloorgegane regio clubblad Damnieuws Oostelijk West-Friesland (DOWF)
en het trio maakt nu aanspraak op revalidatie.
- Indertijd stond in wat nu diagram 4r is wit 30 op 34 en zwart 29 op 24, en ik verkeerde in de waan dat 34-30 tot (24-29) moest leiden en dus heilzaam zou zijn.
Maar "Flits" hielp me uit de droom, niet (24-29?) maar (20-25), 30x19 en dan (25-30), en geen enkele smart voor zwart. Dus springen we een halte verderop op de tram,
wat de beginstand enig aanzien kost.
44-40(35x33), 37-31(26x39), 30-25(33x42), 25x3(27x38), 41-37(42x31), 36x7(2x11), 3x16. Het is en blijft een luchtig hapje.
- Ook dia 5r moest een stapje voorwaarts worden gevoerd, in 1986 had ik wit 19 op 24 en zwart 20 op 14 staan,
maar de schrikbarende voorzet 24-19 heeft niks om het lijf als zwart niet vlucht maar terstond reageert met (35-40) en tel uit je winst.
In de verse versie wint wit door 19-13(8x19 moet wel), 34-30(23x32), 30-25(28x39), 25x23(18x29), 42-37(31x42 bijvoorbeeld), 47x7(1x12),
6-1 en nu een slim eindspelletje van Jan Metz uit 1980: (29-34 toch?), 1x45(39-43), 45-40(35x44), 50x48.
- En van hetzelfde laken een pak op plaatje 6r. Zet wit 33 op 39 en zwart 23 op 18 je hebt de stand uit 1993,
toen ik opende met 39-33 en zwart lijkt dan tegen de bedreiging van schijf 24 onvermijdelijk tot (18-23) genoopt, defensie met (4-10)
is immers verboden wegens een dammetje op veld 5. Leuk bedacht, maar de venijnige riposte (niet 4-10? of 18-23? maar 11-16!) en waag het eens met je 39-33,
want dan komt (19-23, 25x45) en zwart lust me rauw, dat had ik even over het hoofd gezien.
Dus moest ik ook in dit geval het oude beestje onthalzen. Dia 6r loopt op rolletjes: 37-31(27x47), 32-28(23x32), 38x9(3x14 hoe moet het anders?),
43-39(47x29), 34x23(19x28), 30x10(4x15), 39-33(28x39), 40-34(39x30), 35x24, het lijkt wel uit de partij.


b. zalfjes
Soms is opereren niet nodig, een crèmepje is al voldoende om de kwaal te verhelpen.
Zie onderstaand trio, waarin verplaatsing van slechts één of enkele schijven al uitkomst brengt, het origineel blijft onverkort.

7r 8r 9r

- Dia 7r had ooit (in DP van december 2002) de witte schijf 32 op 33 en de zwarte schijven 21 en 23 op 31 en 34.
Ik beoogde te winnen via 32-27 met noodzaak tot (22x31) gevolgd door 41-36 en verplicht sluiten.
Die tweede dwang deugt misschien niet, opperde het publiek en concludeerde tot positionele compensatie na (8-12, 12-17) in plaats van (21-27).
Destijds beschikte ik nog niet over digitale assistentie en ik geloofde de massa op zijn blauwe ogen;
vandaar de reparatie op dia 7 met vervanging van inleidende dwang door een alledaags weggevertje.
Inmiddels heb ik Flits aan een langdurig kruisverhoor onderworpen en die heeft me ervan weten te overtuigen dat de compensatie ontoereikend is, en de dwang dus wel degelijk opgaat.
En zo blijkt dit ding slechts een vermeende reparatie, in feite louter een variatie.
Oplossing: 41-36(21-27), 33-29(23x34), 37-32(27x40), 36x27(34x43), 45x3(43-39 moet, want na 43-48 komt 27-21),
en nu komt de aap uit de mouw: schijf 27 kan niet wegvluchten.
Maar geen nood, 42-37(49x16), 3-21(16x41), 46x37 en gefiepst.
- Ook dia 8r is een grensgevalletje. Aanvankelijk (Noord-Hollands Dagblad van 3 januari 2009) had ik zwarts schijf 5 op 3 staan.
Foute boel was dat, een bijoplossing, zij het nipt, want het positievoordeel van wit is na de wegschuif 41-36 net even te groot.
Met de analyse dat het verplaatsen van de schijf de bijoplossing ontzenuwt, zij het eveneens nipt, bezorgde Flits me opluchting.
15-10(5x25), 49-43(38x40), 29x27(40x20), 41x3(25x43), 3x48(22x31), 48x26. Dat bijna lege bord bij (22x31) enz., lollig is dat.
- Ook plaatje 9r speelt zich af in het schemerdonker. Met zwart 10 op 8 stond ie in april 2001 in DP en de oplossers vroegen zich destijds af
of zwart wel bestand zou zijn tegen 19-14(25x34), 39x30.
Flits komt na ampele research niet verder dan dubio. In de nu getoonde zetting zit het volgens mijn machinepark wel snor; reparatie of niet, zo is ie in elk geval minder kwetsbaar.
19-14(10x28), 38-32(27x40), 36x18(12x43), 33x2(25x34), 24-20(15x24), 2x17 en zwart heeft zijn uitvaart voor het uitzoeken.


10r 11r 12r

- Bij dia 10r is de situatie zo klaar als een klontje; in DP van februari 1986 stond wit 38 op 25 en zwart 25 op 14 en 27 op 38,
en dan euvelt het aan de droevige bijoplossing 19-13(8x28), 39-33(28x39), 34x41(36x47), 29-23(47x20), 23-19(14x23), 25x5.
Met behulp van drie verplaatsingen is het gebrek van de gek verholpen; heel erg spijtig dat de zwarte schijf op 14 het veld moest ruimen,
die stond daar de oplossing verrekt geniepig te camoufleren. Winnen doe je zo: 19-14(10x28), 38-32(27x38), 39-33(28x39), 34x41(25x23), 35-30(36x47),
30-25(47x20), 25x1 en zowaar, we gaan nu naar de bekende finish zwarte schijf 37 geblokkeerd door witte dam 47, via (23-28), 1-29(28-32), 29-42(15-20), 42x15(32-37), 15-47.
- En dan diagram 11r met die dwaze onbeschermde witte voorpost op veld 13. De toestand is uit nood geboren, in het origineel (Hoofdlijn, januari 2005) gaf schijf 20 op 19 rugdekking;
maar wel ten koste van een bijoplossing, want beginnen met 49-43 wint dan ook. De beginstand na reparatie laat zich slechts vreugdeloos verklaren.
Het wegwerken van een vlekje, je moet er wat voor over hebben. 11-7(2x22), 13x2(26x17), en nu een onverwacht cadeautje 2-8(3x12), 49-43(38x49), 47x7(1x12),
gul 34-30(45x14), 6-1(49x40), 1x26-over 28-(33x44), 26x45(35-40 een wanhoopsdaad), 45x10(44-49), 10-4(49-35), 50-44(35x49), 4-27(49x21), 16x27. I'm ready, rock mee met Fats D. - Zet 43 op 49 en dan heb je dia 12r zoals ie in juli 1987 het levenslicht zag in DOWF. Destijds ging 29 naar dam in twee tikken,
nu doe ik dat ineens ter voorkoming van de storende bijoplossing 39-34(29x40), 22-18(13x31), 36x29(24x33), 15x4 die slordig over het hoofd gezien was.
Zo'n kale tweegever die geen deel uitmaakt van een meerslagsituatie heet "oneconomisch", met die term duiden insiders aan dat de kans op effect is onderbenut;
ik vind het maar een eigenaardig woord om een minder favoriet fenomeen te denigreren. Hoe dan ook, dia 12r stelpt de fatale wond; liever een gedoogpijntje dan het kindje bij het waswater.
39-34(29x40), 38-33(49x18), 37-31(23x32), 31-27(18x31), 36x18(13x22), 33-29(24x33), 15x4(35x24), 4x9(3x14), 48-43. .Uit.
En tegelijk een passend moment om over te stappen op deeltje c., de plastische chirurgie, want grijp bord en stukken en zet hem op,
de positie: wit 15,22,28,32,34,35,36,37,38,43,50 en zwart 4,10,11,12,13,19,21,23,25,29,45, allebei dus elf schijven; op 24 mei 2008 op diagram in de Verenigde Noord-Hollandse Dagbladen,
de zaterdagse damrubriek van Eric van Dusseldorp.
35-30(29x40), 37-31(25x34), 50-44(40x49), 38-33(49x18), 33-29(23x32), 29x40(45x34), 31-27(18x31), 36x9(4x13),
15x4 en indien zwart nu bereid is om de hand aan zichzelf te slaan is de reststand vlijmscherp uit: (19-24), 4x19. Een geval van harakiri.
Het origineel ging drastisch op de schop, maar dat leverde naar mijn smaak in meer dan één opzicht verbetering op.


c. plastieken
Het kan ook gebeuren dat de arts het niet redt met een kleine correctie, dat er gezichtsreconstructie nodig is om de patiënt weer toonbaar te krijgen.
Visueel kneedwerk leverde het drietal plastieken op van de diagrammen 13r,14r en 15r (reparaties).
Op de emmetjes (moeders, missers) er boven krijg je steeds de oorspronkelijke aanblik.

13m 14m 15m

13r 14r 15r

- In het Nederlands Dagblad van 14 april 2007 was dia 13m te zien, maar dat is de lezer wellicht ontgaan.
Zo bedoelde ik het: 39-33(29x38), 18x29(24x33), 44-40(35x44), 49x40(38x49), 32-28(33x11), 40-34(49x8), 34x5(36x27),
5x13 maar een tweede winstgang gooit roet in het eten want wit kan in plaats van via de plakker 40-34 ook met 40-35 naar dam op veld 2 + rondslag.
Toch wel een heel beetje anders oogt dia 13r met die linke witte schijf op 40; bij Jupiter hoe komt die daar? Heel ondeugdelijk,
tevoren speelde zwart (14-19), wit 44-40(19x8? ziek natuurlijk), 18-13(8x19? wat een sufkeutel!) en daar staat het zaakje dan.
De oplossing begint niet onaardig 38-33(29x49), 40x29(24x11), 39-34(49x8), en nu weer 34x5(36x27), 5x13 en de zeldzame oppositie van dam 13 tegenover schijf 3.
- Diagram 14m stond in DP van februari 1988; een soepel stukje, maar lijdend aan krakkemikkigheid vanwege zetverwisseling. Oplossing 40-35(36x47), 46-41(47x36),
32-27(36x18 gedwongen), 35-30(25x34), 28-23(18x29), 33x4(34-39 de noodsprong),
4x6(39x50), 38-33(50x11 verkort het verdriet), 6x10(5x14), 48x43. Met de drievoudige dambewegingen 47x36x18x29, alsof je de hond uitlaat in plaats van een zwarte dam,
bij elke lantaarnpaal wordt er even gestopt. Na de eerste zet kan wit echter ook in een andere volgorde offeren, en dat is foei!.
Dus de steigers uit het vet gehaald en renoveren die hap. Met als gevolg dia 14r en dat resultaat vind ik inhoudelijk wel zo aardig als het moedervel.
32-28(18x27), 47-42(36x47), 46-41(47x36), 37-31(26x37), 42x22(36x18), 28-23(18x29), 33x4 en verder weer met de noodsprong van weleer.
- Als uitsmijter dia 15a, DOWF juli 1993, waarin wit wint door 38-32(27x47), 31x42(47x38), 43x32(28x37), 48-42(37x48) etc.
Deze dateert uit 1971 maar ik vond lang geen geschikte plek voor publicatie; het ding toefde ruim 20 jaar in portefeuille voor het in een clubblad terecht kon
(en het was inmiddels toen Pa even niet oplette gedefloreerd: TD 49545 van Piet Lauwen uit het Brabants Dagblad van 17 juni 1978 heeft veel gemeens).
Een ongeluk komt zelden alleen, en als ik de jaren zeventig benut had om mijn ahum 'meesterwerk'
nog eens op haar merites te checken dan had ik vast wel bijtijds de bijoplossing gesignaleerd; 35-30(37x26),
30-24 enz., te simpel om los te lopen. Dat vraagt om vervanging, de steigers uit het vet en renoveren die hap,
en hiep hoera zie prent 15r, ontstaan na de voorzetten (1-6), 38-32(6x17) en voorzien van het volgende curriculum vitae:
26-21(17x26 gedwongen), 30-24(19x39), 43x34(28x37), 42x31(26x37), 48-42(37x48), en verder met de wortel 50-44(48x30),
35x24(29x20 het maakt geen verschil), 25x12(18x7), 36-31(45x34), 44-39(34x43), 49x9(4x13), 15x4(22-27 een noodplak), 4x1(27x36), 1-23.
Dat slotplakkertje bewerkte Jan Scheijen al in 1946, het is maar dat de lezer het weet.