BLADMUZIEK (12)
eerste kwartaal 2010
door Pieter Kuijper

Het jaar 2010, waarvoor ik de kijkers alle goeds en gelukkigs toewens,
wordt qua bladmuziek ingeluid met deeltje 5 uit de serie "witte dam op 47 tegenover zwarte schijf aan zet op 37".

a: jeugdhoekje, de laatste hap wordt weg geslik.
De oplossingen van het allerlaatste triootje dat ik aan het jonge volkje voorlegde heb je nog tegoed. En daar zijn ze dan.

118 119 120

- Op diagram 118 zie je een uitgebalanceerd lieverdje, waarin wit wint door 38-33 (35x44), 33x22 (44x33, de handigste),
43-38 (33x42, weer de slimste), 41-37 geen andere tempozet beschikbaar maar dit is afdoende (27x18), 36x7 (42x31)
en nu gladjes naar de bekende finale: 7-1 (18-23, de langste adem, in de andere variant (31-36) is 1x23 direct funest), 1x29 (31-37), 29-47.
Ik zei het de vorige keer al: subtiel.
- Diagram 119 toont een knoestig plaatje en ook de afwikkeling is een karwei voor de houtvester.
Hakken met de botte bijl dus: 13-9 (3x14), 18-12 (7x29 moet wel, zo niet dan zeist er een witte dam vanaf veld 1),
49-44 (14x32), 44x4 (27x18), 4x38 naar dat veld en geen ander (31-37), 38-47.
En opnieuw is er geen spaander heel gelaten.
- Diagram 120 is weer wat verfijnder. Na 38-32 (37x17), 33-29 (24x44), 49x7 (1x12),
6-1 krijgt zwart gelegenheid voor een slotwoord, maar hem rest na (17-21 een kansloos plakje), 1x25 (21x32),
25-20 (32-37), 20-47 slechts een gepast stilzwijgen.

Na ruim twee jaar van samen koekhappen wil ik onze jeugdleden graag een formidabele damtoekomst toewensen te midden van hun doorgewinterde clubgenoten,
met duurzame belangstelling ook voor de damproblematiek.

b: seniorenwerk

mo-dia 147 148

Na wat freewheelen met het mo-dia in de bladmuzieken 7 en 8 kwam in idem 10 de kernkwestie bij ons thema aan de orde:
hoe zijn de motiefstukken, witte dam 47 en zwarte schijf 37, eigenlijk op hun plek terecht gekomen?
Inmiddels is in de twee voorgaande afleveringen die vraag beantwoord als het gaat om de ultieme actie van de witte dam.
Ditmaal wordt de zwarte schijf onder de loep gelegd. Wat spookte die uit onmiddellijk voorafgaand aan zijn komst op veld 37?
Is ie onberoerd aanwezig vanuit de beginstand (zeldzaam en flauw, maar niet onmogelijk). Of heeft ie bewogen?
Zo ja, dan zijn er weer twee bewegingstypes voorhanden, schuiven en slaan. Schuivend komt ie vanaf links (veld 31)
of vanaf rechts (veld 32). Was de laatste actie een slag, ook dan ging het over de linkerflank (vanaf of via veld 26)
of over rechts (vanaf of via veld 28); maar ook een slag over rechtsonder is niet onmogelijk (niet vanaf maar wel via veld 48).
In latere edities behandel ik de 'zwarte schijfschuif', en daarna en ten slotte de 'zwarte schijfslag'; er wordt dus nog vervolgd.
Deze keer gaat het in bladmuziek over de 'pas op de plaats'.
De zwarte schijf staat in de startstand al klaar op veld 37, vandaar ziet ie stationair toe op zijn naderend einde.


- Dus niet zoals in dia 147. Een raar dingetje waarin schijf 37 bij het begin van de voorstelling zijn bestemming al bereikt heeft
en nog steeds op de plaats rust wanneer het doek valt, maar tussen de bedrijven door wel een heimelijk een en weertje maakt.
Dat gaat als volgt: 14-10 (29x40), 39-33 (28x39), 10-5 (37x28), 15-10 (4x15), 25-20 (15x24), 38-32 (28x37), 5x47.

Als fijnbesnaard kleinkunstenaar probeert de probleemontwerper zijn materiaal te bezielen en elk stuk van zoveel mogelijk zingeving te voorzien.
Het inzetten van zo'n passieve slome joker, dat vindt de vakman dus eigenlijk helemaal niks, en daar komt nog eens bij die opzichtige plaats
in vreemde contreien, dat verre veld 37. Zou het om stiekem lanterfanten in de eigen gelederen gaan, dan knijpen we een oogje toe,
maar hier loopt de zwarte viespeuk wel heel stuitend als potloodventer te kijk. Je begrijpt dat de taakstelling 'zwarte schijf 37 doet niks'
nou niet direct inspireert om aan de slag te gaan; en het resultaat van mijn arbeid was dan ook vrij bescheiden.
Getalsmatig kan het er mee door maar qua presentatie is de oogst meelijwekkend: alle prentjes zijn verziekt
door een overmaat aan duister gespuis in het kwadrant linksonder.
In de vitrine hieronder etaleer ik op de dia's 149 t/m 163 een pakketje van vijftien stuks recent werk,
speciaal met het oog op deze rubriek maar wel met de nodige gene gebrouwen.
Diagram 148 boven is een reprise en herhaalt eerder in bladmuziek behandelde meuk;
de dia's 162 en 163 (en enigszins 153) plassen naast de pot, ze maken een uitstapje naar verboden gebied.

Met die loze schijf 37 heb je gradaties van rampspoed. Dat hij geen klap uitvoert het zij zo,
maar zou ie misschien ook geheel en al gemist kunnen worden? Dat zou pas minderwaardig wezen.
Loos is dan voos: niet alleen zielloos maar ook doelloos; 'figurant' heet zo'n voze schijf in het jargon van de problemisten.
Bij elk diagram bespreek ik de functionaliteit van schijf 37.
Daartoe gaan we eerst nog even terug naar dia 147, daar kan het niet zonder, anders wordt de beginstand een gatenkaas.
Ook tussen het themamateriaal dat ik in eerdere bladmuziek afleveringen vertoonde zitten een paar surplaces van zwart op 37.
In bladmuziek 11 (destijds dia 139) voorkwam de luilak op 37 een bijoplossing, nl. dat ergens halverwege de afwikkeling
het bord goeddeels door wit wordt leeg gemept. In dia 143 uit diezelfde editie was ie een profylaxe tegen een lekke beginstand.
Ook in dia 75 van bladmuziek 7 was de aanwezigheid van zwart 37 bij aanvang onvermijdelijk om de constructie te stutten.
- Dia 148 is een 'encore' uit bladmuziek 11, het destijds aan 143 verknochte cijferskeletje nu op diagram.
We spelen als volgt: 20-14 een aangename dwangzet (9x20), 29-24 (20x49), 34-29 (49x35), 29-24 (35x19), 23x5 (32x23), 5x47.
Zonder support op 37 is ook dit een standje van los zand.
En dan nu het nieuwe materiaal.

149 150 151

- Een simpel voorbeeldje op dia 149 laat zien dat het maar de vraag is of en wanneer schijf 37 echt misbaar is.
Dat wit wint door 27-21 (17x30), 21-17 (24x42), 35x2 (11x22), 23-18 (22x13), 2x47 is ook zonder digitale ondersteuning vast wel te zien.
Zonder 37 gaat de afwikkeling identiek, dan resteert er na afloop een eenzame damnaturel op 47. Toch is zonder zwarte op 37 in de beginstand het probleempje geen succesnummer.
Want dan zitten er diverse bijoplossingen in, bijvoorbeeld als wit van start zou gaan met 23-19 of 38-32. Hier dus geen figurantschap,
de motiefschijf dient om narigheid te voorkomen.
- De presentie van schijf 37 is in dia 150 noodzakelijk op straffe van een onzinnige beginstand, een zeef.
Zwart wordt met een bij aanvang verborgen plakker afgeserveerd: 21-17 (32x28), 17-12 (18x7), 29x9 (38x40), 16-11 (25x43), 11x2 (4x13), 2x47.
Zoals je ziet heeft 37 verder niks te betekenen, maar dat doet er niet toe.
Een ander geval is het eeneiige tweelingzusje, hier in cijferstand: 8 witte schijven op 16,17,24,29,30,33,34,39 tegen 8 zwarte schijven op 4,13,14,18.23,37,38,42;
oplossing 24-20 (14x25), 17-12 (18x7), 29x9 (38x40), 16-11 (25x43), 11x2 (4x13), 2x47. Die kan wat mij betreft direct door de stortkoker,
want schijf 37 is hier volkomen overbodig.
- Ook in dia 151 lijkt er voor de motiefschijf geen werk aan de winkel.
Oplossing: 28-22 (6x19), 38-32 (27x29), 34x3 (25x43, het doet er niet toe), 3x49 (45x34), 44-39 (34x43), 49x47.
Een gelukzalige apathie voor 37 maar toch is ie van vitaal belang,
want zonder hem loopt het op de vierde zet remise wegens niks geen witte damslag naar 49 maar een of andere drieslag.

152 153 154

- In dia 152 zien we wit naar dam schuifelen. 12-8 (2x13), 20-14 (10x28), 22x33 (13x22), 17x28 (32x43), 11-7 (26x17 keus), 7-2 (38x29), 2x47.
Zonder de steunbeer 37 moeten we op de vierde zet doorslaan en dat is niet de bedoeling.
- Bij dia 153 verwacht ik commentaar uit het lezerspubliek dat ie in deze rubriek niet thuis hoort, 37 staat immers niet gereed.
Scherp opgemerkt, maar speel de beginzet 25-20 (26x37) eens even, dan krijgen we wel degelijk een probleemstandje dat in de termen valt.
Wit wint door 49-43 (39x48), 12-8 (48x14), 15-10 (laten we 3x12 doen), 50-45 (14x5), 45x3 (5x32), 3x47.
Schijf 37 dient als stootblok om de zwarte dam naar de gewenste plek te loodsen en is dus zeker wel functioneel.
- Het kleintje op diagram 154 lijkt een olijkerd maar is ook geniepig. Na 29-24 (35x33 moet wel), 43-38 (18x20), 25x3 volgt er een voor zwart pijnlijke keuze,
waarbij (33x42) scherpte oplevert: 3x47. Het nutteloos nietsdoen van 37 is lollig gecamoufleerd,
maar heeft zo zijn bedenkelijke kanten, want zonder zou ook de andere variant (32x43), scherp en dus relevant zijn: 3x48.
Toch kan 37 niet worden gemist, is ie geen figurant; zonder hem is er een bijoplossing:
ook bingo als je op de tweede zet niet in het gat duikt maar met 43-39 langszij schuift.

155 156 157

- In dia 155 zien we weer een bekende schamele maar nuttige functie voor 37: die houdt in de beginstand de boel bij elkaar.
Zo: 14-10 (5x14), 22-18 (13x22), 28x8 (3x12), 23-19 (14x23), 29x7 (38x40 de dure huid), 39-34 (40x20), 25x3 (1x12), 3x47.
Een lijzige afwikkeling, maar vanwege de dampromotie op het zwaar omzwachtelde veld 3 vind ik hem toch wel aardig.
- De beginstand van dia 156 zou natuurlijk ook weer lariekoek zijn als niet een zwarte op 37 zijn confraters op 32 en 42 in de rug dekte.
Druk op de knop en kijk even mee naar de bedoeling van deze licht zwaarlijvige. 16-11 (7x27), 48-43 (13x11), 15-10 (38x49), 10x19 (24x13),
35x15 (49x35), 29-24 (35x19), 23x3 (32x23), 33-29 (23x34), 15-10 (5x14), 3x47. Veld 19 krijgt het nodige te verstouwen.
- Het nog loggere gedrocht van dia 157 oogt van geen meter, ook rechtsonder oogt het zwart. Maar er gebeurt wel het nodige. Wit gaat winnen door,
opvallend, naar dam op bezet veld 5 te lopen: 22-18 (7x27), 18x9 (3x14), 19x10 (5x14), 23-19 (14x23), 29x7 (doe dan maar 38x20, wat kan het schelen),
25x14 (2x11 idem), 14-10 (44x33), 10-5 (40x29), 45-40 (35x44), 50x28 (32x23), 5x47. Deze keer fungeert 37 als steunschijf om de slag 50x28 te faciliteren.

158 159 160

- Diagram 158 is ook al weer zo'n geval van heavy metal. Op interessante wijze wordt er rechtsboven het een en ander ontruimd om de slag naar dam voor te bereiden.
Dat doen we zo: 30-25 (19x30), 15x24 (30x19), 25-20 (14x25), 27-22 (18x27), 29x18 (13x11), 16x7 (38x29, zo niet dan komt 35-30 en de rest loopt op rolletjes zoals in 151), 34x3 (45x43),
35-30 (25x34 want anders ), 44-39 (1x12), 3x49 (34x43), 49x47. Deze keer treedt schijf 37 op als beschermengel, had ie op het appel ontbroken dan zat er (zoek het zelf maar uit) in alle varianten een bijoplossing in.
- We komen toe aan een paar gevallen van ware nietsnutterij, de eerste op dia 159. Een relatief rustig plaatje met een mooie dubbelslag 2x36x47 van de witte scherprechterdam.
25-20 (14x25), 34-29 (keus 25x23), 17-11 (45x43), 11x2 (19x30), 44-40 (35x44), 22-18 (13x31), 2x36 (16x27), 36x47. Deze stand hoort toch echt zonder 37, die nergens toe dient. Niet zo mooi dus.
- Al even compact en overzichtelijk gaat het toe bij dia 160: 19-14 (12x32), 20-15 (10x19), 15-10 (5x14), 22-18 (13x22), 24x2 (35x24), 29x9 (38x40), 2-35 (3x14), 35x47.
En ook in dit geval is 37 toch een echt volkomen overbodige figurant, net zoals in 159 is het enige pluspuntje dat ie in den beginne zorgt voor materieel evenwicht.

161 162 163

- De laatste in de reeks is dia 161. Wit triomfeert door 32-27 (22x31), 28-22 (17x10), 20-14 (10x19), 24x2 (35x24), 29x20 (40x38), 2x43 (25x14), 49x40 (45x34), 43x47.
Boeiend slagwerk en een laatste klapper met dam vanaf het naakte veld 43.
Maar 37 is natuurlijk louter van de partij voor spek en bonen, een vervelend minpuntje. Dat kan beter !! Twee keer, zie maar.
Om de zaak te verbeteren moest ik wel de hoofdvoorwaarde schrappen: motiefschijf 37 bij de start al aanwezig, dat lukte niet.
- Dia 162 was het gevolg van mijn concessie. Schijf 37 wordt gebracht en wit scoort met een zelfde slagsysteem als hiervoor.
38-33 (39x37), 25-20 (14x25), 23-18 (13x22), 19-14 (10x19), 24x2 (35x24), 29x20 (40x38), 49x40 (keuze 25x14 of),
2-16 de beul beweegt zich per schuif naar het schavot (45x34), 16x47. En het kan nog spannender, kijk maar naar
- Dia 163, en als dit geen ruwe bolster is dan heb ik geen blanke pit. Weer geen 37 in den beginne en weer die zelfde kerncombinatie.
48-43 (28x37), 16-11 (7x27). 18x7 (keuze 2x11 of), 38-33 (27x18), 20-14 (10x19), 24x2 (35x24), 29x20 (40x38), 2x43 (15x24), 49x40 (45x34), 43x47. Zo doen we dat.

That's all folks. Tot de volgende keer, aflevering 6. Dan krijgen we de eerste schijfschuiven naar 37. Wees gegroet door Pieter