BLADMUZIEK (15)
derde kwartaal 2010
door Pieter Kuijper

We vervolgen de boeketreeks "witte dam op 47 tegenover zwarte schijf aan zet op 37" met deeltje zeven.
Opnieuw ligt de zwarte slotschijf van veld 37 op de ontleedtafel, en weer (maar nu wel voor de laatste keer) bestuderen we het ad libitum,
de vrije routekeuze (31-37) of (32-37) via welke die schijf naar zijn eindbestemming zou kunnen zijn geschoven.
In de vorige rubriek voerde wit zijn snode liquidatieplannen uit via Alix en Yves le Goff, jagend met een fatale dam vanaf veld 3.
Als geheugensteuntje en voor de klantenbinding vertoon ik nog drie composities van die soort uit mijn actuele voorraad.


190 191 192

- Dia 190 (PKF 2950) staat er met een hoogst onnatuurlijk in doodsangst geraakte witte schijf op 43 een beetje zonderling bij.
Uitleg: tijdens het voorspel had wit 32-28 gedaan, waarna zwart (34-39), wit op zijn beurt 48-43 en zwart, dom dom (25x34).
Winst voor wit door 11-7(1x21), 26x17(39x48), 28x30(48x12), 30-24(29x20), 6-1 en nu moet de zwarte dam wel aan zijn stutten trekken,
naar keuze met a(12-26) of b(12-45), respectievelijk gevolgd door 22-17 of 22-18. Na a(26x12) of b(45x12 nog de beste)
krijgen we telkens 1x4 en vervolgens (8-12), 4-15 en Yves le Goff via J.W. Konings, vergelijk Bladmuziek 13 dia 168.
- Dia 191 (PKF 2981) met een voor zo'n vol bord knappe fysionomie; wie zou niet logisch de voorzet (14-19) gespeeld hebben?
49-43(25x14 de volgorde doet er niet toe), 37-32(27x49), 47-41(36x38), 26-21(17x37), 48-43(19x30), 43x23(18x29), 39x10(5x14), 46-41(37x46),
40-35(49x40), 45x23(46x19), 35x4 en na (7-12), 4-15 YlG via J.A. Pennings (zie Blmzk 10 dia 112)
We zien drie dubbeldekkers in actie en vooral een leuke tussenkruiper op 43,
maar ik moet er bij vermelden dat het framewerk met de zwarte dammen op 46 en 49 eerder is gehanteerd (het vroegst al in 1954 door diezelfde Jan Pennings).
- Ook in dia 192 (PKF 2988) staat het bord mudjevol, al raakte wit gedurende de voorgeschiedenis wel twee schijfjes achterop.
Het plaatje oogt weerbarstiger dan de werkelijke toedracht. 25-20(14x25), 34-29(45x34), 29x20(25x14), 23-19(14x23), 28x19(37x28), 38-32(27x40),
16x18(12x14), 33x2(34x43), 13-9(4x13), 2x46 en nu weer de onvermijdelijke boeteroute (3-8), 15x4(8-12), 46x10(5x14), 4-15 YlG via PK 2010 (zie Blmzk 13 dia 184).

En dan gaan we nu verder met de clou van deze nieuwe aflevering: vandaag slaat het onheil toe vanaf veld 2.
De jachttechniek is overigens steeds dezelfde gebleven: de twee zwarte stukken worden eerst bij elkaar of juist uit elkaar gedreven en dan door de witte dam voor het blok gezet.
Bezien we eerst een drietal motiefdiagrammen.

h i j

Van dia h is de vroegste bewerking geregistreerd op naam van J.H.H. Scheijen (1941). Zwart aan zet moet direct de hoofdlijn oversteken,
anders wordt die afgegrendeld. Als hoofdvariant kies ik voor de zet (22-28*) en nu attaqueert de witte dam in de rug met 2-11.
Vervolgt zwart met (28-32) dan komt 11-16; het standje wD11/z27,32 dat dan op het bord staat bespreek ik zo aanstonds.
Nee, niet (28-32) dus maar zwart speelt (en daar heb je hem) ad libitum (27-31 of 27-32). De witte dam slaat nu, noodzakelijk,
naar veld 33 en barricadeert vervolgens de naar 37 doorschuivende zwarte schijf. In de subvariant *(27-32), die de veldkeuze mist,
pleegt wit dezelfde aanval van achteren met 2-11 en vervolgens na (22-28) weer 11x33, dus liever (22-27).
Nu 11-16 en kijk, het standje dat ik zojuist beloofde te bespreken. Een kind kan de was doen: (27-31), 16x38 (31-37), 38-47.
Dia i (D. Vuurboom, 1952) doet het na (22-28) met dezelfde hoofdvariant en na (28-32) met dezelfde subvariant als dia h.
De vandaag niet relevante toegevoegde waarde zit hem in (28-33), wit moet dan scherp uit zijn doppen kijken want met de prikzet 2-11 gaat ie het niet redden.
Nee, 2-16, dat moet hem dan wezen, op (22-28) gevolgd door 16-43 en op (33-39) door alsnog die dolksteek 16-11.
In dia j (J.W. Hobbelen, 1966), een latere teruggewerkte versie van hetzelfde idee, heeft zwart als ie dat zou willen een wat langere adem.
Na (19-23) gaat wit in de achtervolging met 2-7 (23-28), 7-11 en we zijn op bekend terrein. Maar zwart kan ook tegelijk al of na 2-7 het hoofd in de schoot leggen met (27-31 of 27-32),
waarna de witte dam slaat naar de 15/47 diagonaal (veld 24 of veld 29), enz.


Vijf recente bewerkingen met de witte dam in actie vanaf veld 2 (of 7 of 11).
En passant grabbel ik ook even met je terug in Bladmuziek 10, derde kwartaal 2009,
want daarin kwamen we al een exemplaar van type i tegen, dia 106 uit de jeugdrubriek.

193 194 195

- Op dia 193 (PKF 2947) een buitengewoon klein kleutertje. Winst door 24-20 (13x22), 20-15 (16x27), 15x2 en daar hebben we dia h.
Frappant dat deze ukkepuk (vermoedelijk, ik vond althans geen digitale registratie) nog niet eerder
geconstrueerd werd.
Wie met de positiezet 21-17 denkt te kunnen beginnen krijgt de vis niet op het droge vanwege (9-14). - Diagram 194 (PKF 2777) toont de aangekondigde reprise van een oud uitstrijkje uit Blmzk 10.
Wit wint vlot uit de losse pols: 24-20 (35x12), 20x7 (19x28), 7-2. EÚn wegtrekzetje + de juiste promotie, en het ei (motiefdia i) is gelegd.
- Ook dia 195 (PKF 2942) houdt het simpel. 47-41 (36x38), 32x43 (23x41), 48-42 (35x44), 43-39 (44x33), 42-37 (41x32), 27x7 (16x27),
en nu weer de promoschuif 7-2 met het motiefje j als ontknoping.
Dat waren de appetizers, en dan nu over naar het wat zwaardere werk.

196 197 198

- In dia 196 (PKF 2954) krijgt een zwarte dam het heen en weer. We doen 50-44 (40x49), 38-32 (49x15), 32x3 (36x27 voor de scherpte),
3-26 (15x47), 25-20 (47x15), 39-33 (15x31), 26x2 en worden getrakteerd op een weerzien met dia h van Scheijen.
Tjonge, is me dat een pendelen: 49x15x47x15x31. En natuurlijk die mooie duwzet 38-32. Lang niet gek, al zeg ik het zelf.
- Dia 197 (PKF 2943) met zijn vriendelijke gezichtsuitdrukking is zo mogelijk nog interessanter. 38-32 (36x27), 35-30 (24x44),
33x4 (44x33), 34-30 (25x34), 43-39 (34x43/33x44), 49x18 (22x13), 4x11!. Een niet-parano´de witte dam,
pardoes op veld 11, een lekkere bewerking van een subtiel slotidee; alleen die ontknoping blijkt niet de mijne, Scheijen (altijd dezelfde) fikste hem al in 1993.
- Dia 198 (PKF 2953) 11-7(23x45 maakt het wit zo zuur en duur mogelijk), 44-40(45x43 toch ter plekke), 49x27(1x12), 17x19(26x17 de schoonste),
6-1(14x23), 25-20(15x24), 27-22(18x27), 1x11 en weer JHHS 1993

Ten slotte vraag ik jullie aandacht nog voor drie aparte gevallen, in de beide laatste komt de witte aanval zelfs vanaf veld 1.

199 200 201

- Dia 199 (PKF 2892). Na 36-31(26x46), 47-41(46x37), 48-43(38x40), 29x38(40x20), 25x3(42x33), 3x2 en na het ad libitum (27-31 of 32)
volgt de niet te pareren ruil 19-14(10x19), 2x24 enz.
- Dia 200 (PKF 2951). 19-14(26x48), 14x21(48x45), 28x6(16x27), 6-1 en na deze venijnige schuifpromotie is Leiden in last.
De zwarte dam is danig bekneld geraakt, er rest niets anders dan het schijfschuif libietje (27-31 of 27-32),
steeds gevolgd door 33-29(45x23), 1x29(31 of 32-37), 29-47. De witte dam doet het deze keer zelfs vanaf veld 1. Dit slot heb ik heus zelf bedacht.
- Dia 201 (PKF 2952). 20-14(12x43), 48x39(37x48), 14x5 en nu een uiterst verrassende dwangsituatie (48x23 bittere ellende), 44-40(23x45), 5x1 en net zoals in dia 196 PK-2010.

De volgende keer is het finito met het libito; we stappen dan over op: zwart schuift (32-37) voorafgaand aan witte dam -47.
Om het changement te bevlotten geef ik al vast een paar voorproefjes op de drie laatste diagrammen van deze rubriek.
Niet onlangs gefabriceerd, maar materiaal dat al een jaar of wat op de plank lag in afwachting van een geschikte gelegenheid.


202 203 204

- Dia 202 (PKF 1646). Na 43-38(33x42), 47x38(36x47), 35-30(47x50), 30x17(50x11), 16x7(1x12), 6-1 dreigt vervelend 27-22.
Aangezien (18-22) geen uitkomst biedt (wit slaat dan met zijn dam) laat zwart het maar gebeuren, dus (34-40), 27-22(18x27),
1x45(27-32), 45-29(32-37), 29-47. Finale damschuif vanaf 29.
- Dia 203 (PKF 1608). Na 13-9(4x13), 19x8(2x13), 14-10(5x14), 24-19(14x32), 15-10(we doen maar eens 28x39), 10-5(35x24),
5x33 zou zwart direct en scherp het zwikje cadeau kunnen doen met (22-28) maar hij geeft de voorkeur aan enig weerwerk: (22-27), 33x6(27-32), 6-33(32-37), 33-47.
Deze keer de finale damschuif vanaf 33. Grappig is in dit probleem dat wit zijn dam behaalt op het bij aanvang ogenschijnlijk ontoegankelijke veld 5.
Kernzet tijdens de afwikkeling is natuurlijk de spectaculaire veelgever 24-19.
- Dia 204 (PKF 1630). Let op: In de diagramstand is zwart aan de beurt. Tevoren heeft wit 34-30 gespeeld,
maar die voorzet maakt wegens prealabele bijoplosbaarheid (33-28 in plaats van 34-30 wint ook) geen deel uit van de probleemoplossing.
Omdat (23x34?) wordt afgestraft met 33-28 en schijf- + partijwinst is zwart wel gedwongen om van acquit gaan met (35x24).
Helaas en o wee: 37-31(26x28), 33x13(24x44), 13-8(21x32), 43-39(44x33), 42-38(32x43 of 33x42, het kan niet bommen), 48x10(15x4), 25x14 maar hoe nu verder?
Zwart verdedigt zich met hand en tand: (16-21), 8-2(21-26 rent voor zijn leven), 2x16(26-31), 16-2(4-9 een noodsprong),
14x3(31-36), 3x26(36-41), 26-37(41x32), 2-24(32-37), 24-47. Met de finale damschuif vanaf veld 24.
Nog niet zo'n gemakkelijke klus voor oplossers, dit probleem, vooral dankzij het gecompliceerde motiefspel.

Damschuiven naar 47 is natuurlijk al evenzeer mogelijk vanaf de velden 20 en 15.
Van dat type zaten er deze keer nog geen voorbeelden bij, maar je wilt me vast wel geloven dat er van alles mogelijk is op het thema (32-37), -47.
Volgende keer meer.